Podstawowe grupy zaburzeń odżywiania

Zaburzenia odżywiania są grupą zaburzeń emocjonalnych zagrażających zdrowiu i życiu, a jednocześnie niezwykle trudnych w leczeniu ze względu na wieloczynnikową etiologię, egosyntoniczność i wynikający z niej brak motywacji do leczenia oraz zgodność z dominującymi normami kulturowymi i ą zaburzeń emocjonalnych zagrażających zdrowiu i życiu, a jednocześnie niezwykle trudnych w leczeniu ze względu na wieloczynnikową etiologię, egosyntoniczność i wynikający z niej brak motywacji do leczenia oraz zgodność z dominującymi normami kulturowymi i wzorcami urody, także kultu szczupłego ciała.

Wyczerpujące opisanie tych zaburzeń w jednym artykule o ograniczonej objętości wydaje się zadaniem niemożliwym do wykonania, a także niezbyt przydatnym, ponieważ istnieje wiele takich opisów w polskiej literaturze naukowej. ^{1, 2, 3} Dlatego zdecydowaliśmy arbitralnie ograniczyć się do pewnych zagadnień, takich jak zmiany w DSM V, przytoczyć bardziej szczegółowy opis zespołu napadowego objadania się, który dotąd nie znajdował się w klasyfikacjach polskiej i amerykańskiej, opis powikłań towarzyszących zaburzeniom odżywiania oraz wskazań do hospitalizacji. Pozostałą część artykułu poświęcimy metodom leczenia, ze względu na znaczenie praktyczne tego zagadnienia, opierając się oprócz literatury przedmiotu, w dużym stopniu na doświadczeniach własnych autorki.

Definicja i zmiany w DSM V

Według DSM V ⁴ zaburzenia te charakteryzują uporczywe zaburzenia odżywiania się i zachowań związanych z jedzeniem, które powodują zmienione spożywanie i wchłanianie pokarmów oraz znacząco upośledzają zdrowie fizyczne i psychospołeczne funkcjonowanie. Do tej grupy zalicza się picę, zaburzenia ruminacyjne, unikająco-ograniczające wzorce odżywiania się, jadłowstręt psychiczny, bulimię i zespół napadowego objadania się.

Jak wynika z tej definicji, najnowsza klasyfikacja amerykańska połączyła w jedną grupę zaburzenia jedzenia z okresu niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa z tradycyjna grupą zaburzeń odżywiania się. Wiąże się to z likwidacją całej dotychczasowej dużej grupy zaburzeń zachowania i emocji rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie lub w wieku młodzieńczym i włączeniem jej do grupy zaburzeń neurorozwojowych. ⁵

Model etiologiczny zaburzeń odżywiania ilustruje wykres 1.

Wieloczynnikowość tego modelu niestety wskazuje, że nasza wiedza na temat etiologii zaburzeń odżywiania ma duże luki poznawcze w tym zakresie. Badania oczywiście są wielokierunkowe, z dużym naciskiem na badania genetyczne, które nie przyniosły jednak jednoznacznych wyników. Inna grupa badań dotyczy zmian w neurofizjologii mózgu. Wskazują one na większą liczbę zmian w EEG, zwłaszcza w prawej półkuli u pacjentów chorych na anoreksję, a także zmienioną aktywację mózgu w odpowiedzi na różne zadania. ^{6, 7, 8} Jeszcze inne ciekawe badania wskazują, że restrykcje pokarmowe w anoreksji i objadanie się w bulimii mogą być związane z nieprawidłowym rozpoznawaniem sygnałów dotyczących głodu, co z kolei może wynikać z niewłaściwej oceny sygnałów związanych ze słodkim smakiem. ⁹

W dalszej części artykułu pominiemy zaburzenia karmienia występujące przede wszystkim we wczesnym dzieciństwie, koncentrując się na trzech pozostałych grupach diagnostycznych, a mianowicie zaburzeniach odżywiania: jadłowstręcie psychicznym, bulimii i zespole napadowego objadania się. Ponieważ kryteria diagnostyczne dwu pierwszych zaburzeń są czytelnikom doskonale znane, omówimy dokładniej tylko kryteria ostatniego z wymienionych zaburzeń odżywiania, tym bardziej że staje się ono jednym z najczęstszych z tej grupy.

Warto jedynie pamiętać o dwu ważnych zmianach w DSM V. W kryteriach diagnostycznych jadłowstrętu psychicznego pominięto konieczność braku miesiączki ¹⁰ , co wydaje się istotną zmianą, a w kryteriach bulimii zmieniono częstość występowania zarówno napadów objadania, jak i zachowań kompensacyjnych z dwa razy w tygodniu na raz w tygodniu, w ciągu trzech, a nie sześciu miesięcy. ¹¹ Ciekawe, czy ICD 11 powtórzy te zmiany.

Zespół gwałtownego napadowego objadania się

Zespół napadowego objadania się (ang. binge eating disorder) polega na nawracających epizodach przejadania się, którym towarzyszy uczucie upośledzonej kontroli, niezadowolenie z siebie, a jednocześnie nie występują, tak jak w bulimii, zachowania kompensacyjne, takie jak wymioty, przeczyszczanie się, głodzenie lub nadmierne ćwiczenia fizyczne. Zachowania takie mogą pojawiać się sporadycznie, ale bez typowej dla bulimii regularności.

Sam napad objadania się jest podobny do napadu występującego w bulimii. Z tego powodu niektórzy badacze i klinicyści sądzą, że zaburzenie to można traktować jako specyficzną formę bulimii.

Epidemiologia

Rozpowszechnienie oceniane jest na 0,7 do 2,3-4 proc. populacji. W grupach osób będących w programach redukcji wagi rozpowszechnienie wahało się od 15 do 50 proc. Kobiety chorują 1,5 raza częściej niż mężczyźni.

Etiologia i patogeneza zespołu napadowego objadania się jest mało znana. Pojawiają się badania wskazujące na rodzinne występowanie tego zaburzenia i rolę czynników genetycznych. ¹²

Kryteria diagnostyczne

Osoby cierpiące na tę formę zaburzeń odżywiania zaklasyfikowane byłyby dotąd jako cierpiące na zaburzenia odżywiania się, nieokreślone inaczej. W klasyfikacji ICD 10 zaburzenie to nie jest wymienione. W kryteriach wymienione są:

A. Powtarzające się epizody objadania się. Epizod objadania się charakteryzują poniższe dwie cechy:

1. zjadanie w krótkim czasie (np. w ciągu dwóch godzin) ilości jedzenia, która dla większości osób jest zdecydowanie za duża, aby można ją było zjeść w tym czasie i w podobnych okolicznościach,

2. poczucie braku kontroli nad jedzeniem w trakcie epizodu (np. poczucie, że nie można przestać jeść lub zapanować nad ilością i sposobem jedzenia).

B. Epizodom objadania się towarzyszą trzy (lub więcej) z poniższych:

1. jedzenie znacznie szybciej niż normalnie,

2. jedzenie aż do uczucia nieprzyjemnego przesytu,

3. jedzenie dużych ilości pokarmu mimo braku uczucia fizycznego głodu,

4. jedzenie w samotności z powodu zawstydzenia ilością zjadanego pokarmu,

5. uczucie obrzydzenia do siebie, depresji lub silnego poczucia winy po przejedzeniu się.

C. Napadom objadania się towarzyszy znaczne wyczerpanie.

D. Epizody objadania się występują średnio raz na tydzień, przez trzy miesiące (analogicznie jak w kryteriach dla bulimii w DSM V).

E. Napadom objadania się nie towarzyszy regularne stosowanie niewłaściwych zachowań kompensacyjnych (np. przeczyszczania się, głodzenia się, nadmiernych ćwiczeń fizycznych) i nie występują one wyłącznie w przebiegu jadłowstrętu psychicznego lub bulimii.

Ostatnio pojawiło się dużo prac badawczych i klinicznych na temat tej postaci zaburzeń odżywiania. Wynika z nich, że często towarzyszą jej zaburzenia lękowe i zaburzenia nastroju i że występowanie tego zespołu u młodzieży niesie duże ryzyko otyłości w wieku dorosłym.

Z powyższego opisu wynika, że trudno jest jasno określić granice pomiędzy otyłością prostą a tym zespołem, ponieważ brak jest zachowań kompensacyjnych i towarzyszy mu wzrost wagi ciała. Z drugiej strony istnieje też duże podobieństwo do bulimii, od której różni go wymieniony powyżej brak różnych prób redukcji masy ciała oraz do otyłości.

Wykres 1. Patogeneza zaburzeń odżywiania – model wieloczynnikowy wg D. Garnera (1993).

Warto wiedzieć, że otyłość nie została włączona do zaburzeń psychicznych. Twórcy klasyfikacji uznali, że jest ona rezultatem długotrwałego, nadmiernego dostarczania organizmowi energii (kalorii) na niekorzyść jej wydatkowania.

Różne czynniki:

• genetyczne,
• fizjologiczne,
• konstytucjonalne,
• behawioralne,
• środowiskowe

w różnej proporcji w odniesieniu do indywidualnej osoby przyczyniają się do rozwoju otyłości.

Mimo że otyłość nie została uznana za zaburzenie psychiczne, podkreślono jej związki z różnymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak zespół napadowego objadania się, zaburzenia afektywne, schizofrenia. Otyłość może być także efektem ich leczenia, głównie farmakologicznego. ¹³

Wzajemne relacje podgrup zaburzeń odżywiania i zwyczajów żywieniowych przedstawia wykres 2.

Wykres 2. Różne podgrupy zaburzeń odżywiania.

Konsekwencje dla zdrowia fizycznego i psychicznego osób cierpiących na zaburzenia odżywiania i ich różnicowanie

Jadłowstręt psychiczny. Konsekwencje zdrowotne wynikają z postępującego wyniszczenia całego organizmu. Utrata wielu kilogramów w krótkim czasie jest szczególnie niebezpieczna. Według ostatnich danych standardowy wskaźnik śmiertelności w anoreksji wynosi 3,2 proc. dla pacjentów chorujących < 15 lat i 6,6 proc. dla chorujących dłużej. Czynnikami ryzyka śmierci są: nadużywanie alkoholu, niska masa ciała i złe przystosowanie społeczne. ¹⁴

Następstwa wychudzenia i wyniszczenia organizmu w anoreksji:

• zaniki korowe w mózgu, zanik istoty białej, powiększenie przestrzeni płynowych,
• trwałe deficyty neuropsychologiczne,
• apatia, trudności w koncentracji, depresja,
• napady padaczkowe,
• bradykardia, zaburzenia rytmu serca, spadki ciśnienia tętniczego krwi,
• sinica,
• osteopenia, osteoporoza, podatność na złamania kości,
• zahamowanie wzrostu,
• osłabienie siły mięśniowej, skurcze i bóle mięśniowe,
• zahamowanie rozwoju psychoseksualnego, zanik miesiączki, libido,
• bóle brzucha, wymioty, wzdęcia, zaparcia, przedłużone opróżnianie żołądka,
• zaburzone wskaźniki wątrobowe, zespół tętnicy krezkowej górnej,
• obrzęki głodowe, nefropatia, spadek filtracji kłębkowej, kamica, lanugo, suchość skóry i łamliwość paznokci, zajady, wypadanie włosów.

Śmierć w jadłowstręcie psychicznym następuje najczęściej na skutek skrajnego wyniszczenia organizmu, zatrzymania akcji serca, często z powodu płynu w osierdziu.

Konsekwencje psychospołeczne jadłowstrętu psychicznego to przede wszystkim postępująca izolacja społeczna pacjentek, konflikty w rodzinach, narastające zaburzenia depresyjne i lękowe.

Komplikacje medyczne bulimii wynikają przede wszystkim z zachowań kompensacyjnych w stosunku do napadów objadania się, i są następujące:

• zaburzenia elektrolitów (zasadowica metaboliczna, hiperchloremia, hipokaliemia),
• zaburzenia metaboliczne,
• niedobory witamin,
• uszkodzenia tylnej ściany gardła i przełyku,
• erozja szkliwa zębów przez kwas solny, powiększenie ślinianek przyusznych,
• nasilone rozstępy skórne wynikające z wahań wagi,
• biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających,
• niedrożność porażenna jelit,
• osłabienie, bóle głowy,
• neuropatie, miopatie, czasami napady drgawkowe.

Podstawową konsekwencją psychospołeczną bulimii jest podporządkowanie życia chorych zachowaniom bulimicznym, prowadzące do zaburzeń funkcjonowania seksualnego, społecznego (ograniczanie kontaktów towarzyskich), skrywanych pod maską względnie dobrego funkcjonowania, zwłaszcza w pracy zawodowej.

Wydaje się, że rozpoznanie zaburzeń odżywiania jest dosyć proste. Jednak w przypadku anoreksji utrudnia je bardzo niechętna postawa pacjentek do ujawniania objawów, czasami wręcz uciekanie się do kłamstw na ten temat, oraz próby ze strony pacjentek, ale także rodziny, szukania innych somatycznych przyczyn wychudzenia. Powoduje to odwlekanie prawidłowego leczenia i niepotrzebne badania dodatkowe, a nawet hospitalizacje, najczęściej w oddziałach gastroenterologii.

Jadłowstręt psychiczny wymaga różnicowania z innymi chorobami powodującymi spadek masy ciała i wyniszczenie, zwłaszcza z chorobami nowotworowymi (głównie nowotwory OUN), gruźlicą płuc, chorobami tarczycy, chorobą Adisona, stanami zapalnymi żołądka i jelit, zapaleniem wątroby, chorobą Leśniowskiego-Crohna. Utratę łaknienia i w efekcie wyniszczenia dają także zaburzenia depresyjne, czasami schizofrenia (raczej krótkotrwałą) oraz niektóre leki.

Pacjentki chore na bulimię chętniej mówią o objawach, które je męczą, często wręcz upokarzają, mają większe poczucie choroby niż osoby cierpiące na jadłowstręt. Objawy te wymagają różnicowania z chorobami powodującymi wymioty, takimi jak:

• choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego,
• choroby zakaźne,
• rzadkie schorzenia neurologiczne,
• choroby metaboliczne,
• zatrucia.

W zakresie różnicowania z zaburzeniami psychicznymi należy brać pod uwagę:

• przede wszystkim jadłowstręt psychiczny,
• wymioty psychogenne,
• depresję,
• zaburzenia lękowe.

Dalszą część artykułu poświęcimy leczeniu zaburzeń odżywiania, ze szczególnym uwzględnieniem trudności i wskazówek praktycznych, jak je przezwyciężać.

Cele ogólne w leczeniu jadłowstrętu psychicznego:

1. Odbudowa zdrowej masy ciała; kobiety – przywrócenie normalnych miesiączek i owulacji, mężczyźni – przywrócenie libido i właściwego poziomu hormonów, dzieci i młodzież – przywrócenie normalnego rozwoju psychofizycznego i dojrzewania.

2. Leczenie powikłań somatycznych.

3. Wzmocnienie motywacji pacjenta do współpracy w przywracaniu zdrowych wzorców odżywiania się i uczestniczenia w leczeniu.

4. Edukacja w zakresie zdrowego odżywiania się i jego wzorców.

5. Pomoc pacjentom w przewartościowaniu i zmianie istotnych dysfunkcji poznawczych, postaw, motywów, konfliktów i uczuć związanych z chorobą.

6. Leczenie psychiatrycznych zaburzeń towarzyszących.

7. Zapewnienie wsparcia rodzinie i terapii rodzinnej, gdy jest to uzasadnione.

8. Zapobieganie nawrotom.

Dlaczego tak trudno jest leczyć pacjentki chore na jadłowstręt psychiczny? Dlaczego wielu psychiatrów unika tych chorych? Istnieją trzy podstawowe powody tej sytuacji. Pierwszy to ogromna ambiwalencja wobec leczenia i leczących wynikająca z faktu, że pacjentki czerpią podstawowe znaczenie, satysfakcję, powód do życia, tożsamość – z faktu chudnięcia. Tkwią w okrutnej pułapce: żeby zachować tożsamość, muszą nie jeść, ale żeby przeżyć, muszą jeść, co jest postrzegane jako zdrada samej siebie.

Anoreksja jest wyrazem trudności separacyjnych i indywiduacyjnych, lęku przed dorosłym życiem, kobiecością, seksualnością, jest brakiem „apetytu na życie”.

Drugi powód to niezwykle trudny kontakt z tymi chorymi, zmęczenie sesjami, uczucie pustki w nich panującej, której „nie dają nakarmić”, nieprawidłowe wzorce przywiązania rzutujące na jakość wiązania się z terapeutą.

I wreszcie trzeci powód – płynące z powszechnych przekonań kulturowych wzmocnienia dla odchudzania i zachowywania szczupłej sylwetki.

Ten ostatni odgrywa dużą rolę zwłaszcza na początku leczenia i eksponowany jest przez portale internetowe wspierające anoreksję, np. „Pro ana”. Ciekawe, jakie najskuteczniejsze rodzaje pomocy widzą same pacjentki z zaburzeniami odżywiania. Wyniki 23 metaanaliz wskazują, że na pierwszym miejscu stawiają one wspierającą relację, dopiero dalej psychoterapię, zaś programy zmierzające jedynie do przywrócenia masy ciała oceniają jako mało skuteczne.

Etap pierwszy leczenia ambulatoryjnego to nawiązanie kontaktu z pacjentką, stworzenie jakiejś formy przymierza terapeutycznego. W kontakcie z pacjentką ważne są empatyczne komentarze i zachowania, pozytywne wzmocnienie, szacunek, wsparcie. Jednak ze względu na zagrożenie zdrowia i życia pacjentek bazą jest kontrakt dotyczący na początku zatrzymania procesu chudnięcia, ściśle i dość rygorystycznie przestrzegany, z powiadomieniem ich o ewentualności hospitalizacji, gdyby jednak nadal chudły.

Oczywiście, że w dużej mierze kontrakt taki obciąża rodzinę pacjentki, stad ważna jest dla niej pomoc psychoedukacyjna lub terapia rodzin prowadzona przez innego terapeutę.

Ten etap może być dość długi, a terapeuta musi dawać sobie radę z lękiem o zdrowie pacjentki i uważnie śledzić (czasami z pomocą lekarza pierwszego kontaktu) jej stan somatyczny.

Etap drugi to właściwe leczenie, w którym podstawową rolę odgrywa psychoterapia.

Nie ma dostatecznych danych, aby uznać, że jakikolwiek rodzaj psychoterapii był najbardziej skuteczny, choć często wymienia się na pierwszym miejscu terapię behawioralno-poznawczą.

Doświadczenia autorki wskazują raczej na konieczność pewnego dostosowania psychoterapii do możliwości młodych pacjentek. Czasami przypomina ona bardziej zwykłą rozmowę, niż klasyczną terapię. Rozmowy z pacjentką to przede wszystkim podążanie za nią, nieunikanie tematu objawów, szukanie jej mocnych stron, zwłaszcza pasji, nieśmiałe próby rozmów o rodzinie, trudnych przeżyciach, dzieciństwie, kontaktach z rówieśnikami.

Na tym etapie oczekiwać należy przyrostu wagi i modyfikacji sposobów odżywiania się. Standardowa wartość wzrostu wagi to 0,5 kg tygodniowo, ale może to być więcej, w zależności od stanu pacjentki i jej możliwości psychicznych.

Trzeci etap zwykle dotyczy okresu po wyrównaniu wagi i w największym stopniu jest typową psychoterapią, w czasie której można poruszać znacznie swobodniej problematykę separacji i indywiduacji, seksualności, kobiecości.

To także etap, w którym psychoterapia dotyczy pomocy w zrozumieniu przeżyć pacjentki w chorobie, zniekształceń poznawczych i ich wpływu na zachowanie, wpływów rozwojowych, rodzinnych i kulturowych na zaburzenie jedzenia, postrzegania choroby jako dezadaptacyjnej próby regulowania emocji i radzenia sobie, nauki unikania i minimalizowania ryzyka nawrotu poprzez lepsze radzenie sobie z najistotniejszymi zadaniami rozwojowymi i ważnymi wydarzeniami w przyszłości.

Najlepiej, jeśli w tym i w poprzednim etapie cała rodzina korzysta z terapii rodzin, szczególnie gdy pacjentka jest młoda. Zwykle terapia jadłowstrętu psychicznego trwa dość długo, minimum około roku, czasami jednak dłużej.

Ostatnio pojawiły się doniesienia, potwierdzone doświadczeniem praktycznym, o pozytywnym działaniu małych dawek olanzapiny (5 i mniej mg) w leczeniu pacjentek o bardzo nasilonym „myśleniu anorektycznym”. Jest to jednak wskazanie pozarejestracyjne, ze wszystkimi konsekwencjami tego faktu.

Wskazania do leczenia szpitalnego w anoreksji to:

• bardzo niska masa ciała zagrażająca niestabilnością organizmu; zwykle kryterium jest BMI poniżej 15, ale u bardzo młodych osób lepiej operować siatką centylową,
• szybka i znaczna utrata masy ciała,
• zły stan somatyczny, zwłaszcza bradykardia, spadek ciśnienia krwi lub inne zaburzenia metaboliczne,
• nieskuteczność programu ambulatoryjnego, wyczerpanie się możliwości radzenia sobie rodziny lub jej znaczna dysfunkcyjność; w przypadku pacjentek, których życie jest zagrożone, obowiązuje hospitalizacja wbrew ich zgodzie, zgodnie z przyjętymi ustaleniami prawnymi.

Leczenie bulimii ¹⁵

Cele ogólne:

1. Redukcja lub, jeśli to możliwe, wyeliminowanie napadów objadania się i przeczyszczania.

2. Leczenie somatycznych powikłań bulimii.

3. Wzbudzenie w pacjencie motywacji do uczestniczenia w leczeniu i uczeniu się zdrowego odżywiania się.

4. Edukacja w zakresie zdrowych wzorców jedzenia.

5. Pomoc w zmianie podstawowych dysfunkcjonalnych myśli, przekonań, motywów, konfliktów i uczuć związanych z zaburzeniem jedzenia.

6. Leczenie towarzyszących bulimii zaburzeń psychicznych, takich jak deficyty w regulacji nastroju i impulsywności, samoocena.

7. Zapewnienie współpracy i wsparcia rodziny, dostarczenie rodzinie różnych form pomocy (poradnictwo, terapia), jeśli jest to potrzebne.

8. Zapobieganie nawrotom.

Bazą do osiągnięcia powyższych celów, a jednocześnie pierwszym etapem leczenia, jest normalizacja wzorów odżywiania poprzez wprowadzenie ustrukturyzowanego planu jedzenia jako sposobu zmniejszenia częstości napadów objadania się i wynikających z nich zachowań kompensacyjnych.

Istnieją dane na to, że leki antydepresyjne, zwłaszcza z grupy SSRI, stanowią efektywną komponentę programu terapeutycznego, szczególnie w pierwszym etapie leczenia. Najwięcej dowodów na skuteczność leczenia dotyczy fluoksetyny, mniej sertraliny. Dawki SSRI są wyższe niż w depresji, np. dla fluoksetyny wynoszą 60 mg. Inne leki przeciwdepresyjne podawane są, gdy istnieją wyraźne objawy depresji, towarzyszące bulimii. Pojedyncze kontrolowane badania wskazują na skuteczność leków przeciwpadaczkowych w leczeniu bulimii, np. topiramatu, ale częste działania niepożądane powodują, że powinien on być stosowany dopiero wtedy, kiedy zawiodą leki przeciwdepresyjne. U pacjentów ze współwystępowaniem ChAD i bulimii, lit jako stabilizator nastroju nie jest rekomendowany. Kwas walproinowy i jego pochodne wywołują przyrost masy ciała, tak więc są z trudem akceptowane przez pacjentki.

Większość badań wskazuje na największą skuteczność terapii behawioralno-poznawczej w bulimii; ze względu na znaczne zniekształcenia poznawcze stosowane są jednak także inne rodzaje psychoterapii, np. psychodynamiczna i psychoanalityczna.

Wskazania do leczenia szpitalnego w bulimii:

• nasilenie napadów objadania się i wymiotów do kilku razy dziennie,
• znaczące nadużywanie środków przeczyszczających,wskazania psychiatryczne, takie jak nasilenie depresji z myślami i próbami samobójczymi,
• znaczna dysfunkcyjność rodziny, która zdarza się częściej niż w jadłowstręcie psychicznym,
• nieskuteczność leczenia ambulatoryjnego.

Leczenie zespołu napadowego objadania się

Programy kontroli wagi posługujące się nisko- i bardzo niskokalorycznymi dietami mogą być pomocne w obniżeniu masy ciała i zmniejszeniu częstości występowania epizodów objadania się. Równocześnie stosowane są różne kombinacje metod psychospołecznych, takich jak psychoterapia behawioralno-poznawcza, interpersonalna, psychodynamiczna, grupy wsparcia, terapia 12 kroków, z naciskiem na terapię behawioralno-poznawczą, indywidualną lub grupową.

Są dowody na skuteczność leczenia lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI, zwłaszcza jeśli chodzi o zmniejszenie natężenia objadania się, ale nie utraty wagi. Stosuje się dawki leków równie wysokie jak w bulimii. Istnieją także doniesienia o skuteczności topiramatu, zarówno w zmniejszeniu objadania się, jak i redukcji wagi, ale działania niepożądane ograniczają możliwość stosowania tego leku. Podobna sytuacja dotyczy zonisamidu.

Leczenie tego zaburzenia cechuje niewielka skuteczność. Ma ono tendencję do nawracania, a rokowanie w zakresie wyzdrowienia jest wątpliwe. Nie ma dostatecznej liczby dowodów, że osoby cierpiące na to zaburzenie wymagają innego typu pomocy niż osoby jedynie otyłe.

★ ★ ★

Tak więc trzy podstawowe grupy zaburzeń odżywiania się: jadłowstręt psychiczny, bulimia i w mniejszym stopniu zespół napadowego objadania się to poważne choroby młodych kobiet, choć nie tylko, zagrażające ich zdrowiu i przystosowaniu psychospołecznemu, wymagające złożonego, zwykle zespołowego leczenia uwzględniającego zarówno stan somatyczny, jak i psychiczny. Wyjaśnienie ich etiologii i opracowanie skuteczniejszych metod leczenia wydaje się niezwykle ważnym celem w najbliższej przyszłości.