Neurologia
Migrena
Ewolucja terapii od ergotaminy po nowoczesne opcje leczenia
dr n. med. Anna Błażucka
lek. Albert Jeznach
- Ewolucja farmakoterapii migreny: od historycznego znaczenia alkaloidów sporyszu poprzez rewolucję związaną z wprowadzeniem tryptanów aż po najnowsze celowane molekularnie terapie
- Mechanizmy działania, skuteczność kliniczna oraz profil bezpieczeństwa poszczególnych grup leków
- Perspektywy rozwoju terapii migreny w kontekście medycyny personalizowanej
- Redefinicja roli ergotaminy we współczesnej praktyce klinicznej – możliwe zastosowanie leku w specyficznych grupach pacjentów przy jednoczesnym uwzględnieniu jego ograniczeń
Migrena jest chorobą neurologiczną, jednym z najczęstszych pierwotnych bólów głowy. Na świecie dotyka ponad miliard osób, stanowi zatem istotny problem zdrowia publicznego1. W badaniu Global Burden of Disease Study z 2016 roku wykazano, że migrena jest drugą najczęstszą przyczyną lat życia przeżytych z niepełnosprawnością (YLD – years lived with disability) na świecie2.
Zgodnie z trzecią edycją International Classification of Headache Disorders (ICHD-3) migrena charakteryzuje się nawracającymi napadami silnego, pulsującego bólu głowy, trwającymi od 4 do 72 godzin, którym często towarzyszą objawy autonomiczne, takie jak nudności, wymioty oraz nadwrażliwość na bodźce sensoryczne (fotofobia i fonofobia). Co charakterystyczne, objawy nasilają się podczas rutynowej aktywności fizycznej3 (tab. 1).
Pomimo wysokiej prewalencji migrena pozostaje chorobą niedostatecznie diagnozowaną i leczoną, co prowadzi do znacznego obciążenia chorobą i obniżenia jakości życia pacjentów4. Migrena często ogranicza zdolność do nauki, pracy, samorozwoju oraz pełnienia funkcji rodzinnych, zawodowych i społecznych. Bardzo często współwystępuje z zaburzeniami snu, depresją i zaburzeniami lękowymi1. Szacuje się, że zaledwie jedna trzecia osób dotkniętych migreną pozostaje pod stałą opieką lekarską4.
Wybór leczenia doraźnego napadu migreny wymaga zindywidualizowanego podejścia, uwzględniającego wiek pacjenta, choroby współistniejące, charakterystykę napadu, skuteczność dotychczasowych terapii oraz preferencje pacjenta5. Lecząc migrenę, należy stosować zasady, cele i kryteria oceny skuteczności leczenia doraźnego (tab. 2, 3).
Historia farmakoterapii migreny
Historia farmakoterapii migreny jest odzwierciedleniem postępu w rozumieniu jej patofizjologii. Rozwój ten przebiegał od pierwotnie dominującej i wciąż częściowo aktualnej teorii naczyniowej przez odkrycie roli układu serotoninergicznego aż po zrozumienie kluczowego znaczenia neuropeptydów, w szczególności peptydu związanego z genem kalcytoniny (CGRP – calcitonin gene-related peptide)8.
