prof. dr hab. n. med. Andrzej Kawecki

Witam wszystkich Czytelników w nowym – 2026 – roku. Przed rokiem pisałem o styczniowej wiośnie w środku zimy, natomiast w bieżącym styczniu mieliśmy pogodę w pełni przypominającą już prawie zapomniane klimaty sprzed 40 i więcej lat – z silnym mrozem i obfitym śniegiem. Nie do końca jednak we wszystkich zakątkach Polski panuje taka aura. Chociaż w centralnej i wschodniej Polsce trzyma mróz, to na zachodzie – w momencie pisania tego felietonu – od tygodnia trwa odwilż. Tymczasem z mroźnej Warszawy zapraszam do lektury pierwszego w nowym roku, bardzo ciekawego wydania „Onkologii po Dyplomie”.

Gorąco polecam artykuł prof. dr. hab. n. med. Tomasza Pasierskiego przedstawiający zasady monitorowania kardiotoksyczności oraz leczenia kardiologicznego chorych z nowotworami. Kliniczne znaczenie tego problemu rośnie wprost proporcjonalnie do tempa wdrażania nowych technologii, kardioonkologia zaś stała się w ostatnim czasie integralną dziedziną medyczną. Przez lata powikłania ze strony serca kojarzyły się z niektórymi lekami cytostatycznymi, przede wszystkim tymi z grupy antracyklin. Następnie do tej grupy sukcesywnie dołączały kolejne farmaceutyki, głównie ukierunkowane molekularnie. Ryzyko działań niepożądanych wymaga ścisłego monitorowania, a w przypadku ich wystąpienia również leczenia, co prof. Pasierski – wybitny autorytet w dziedzinie kardiologii – znakomicie przedstawia w artykule „Monitorowanie i leczenie kardiologiczne pacjentów onkologicznych”.

Polecam także bardzo ciekawe doniesienie autorów z Kliniki Anestezjologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego – dr. n. med. Marcina Kołacza, Krzysztofa Kossona, dr. hab. n. med. Dariusza Kossona – opisujący wskazania i możliwości ciągłego podawania leków przeciwbólowych do przestrzeni podpajęczynówkowej. Ta technologia, niezależnie od skuteczności, nie jest w Polsce ani refundowana, ani dostępna, choć – jak to przedstawiają autorzy artykułu „Ciągłe podawanie leku do przestrzeni podpajęczynówkowej. Terapia bólu przewlekłego” – wykazuje się poza skutecznością również efektywnością kosztową w zwalczaniu bólu przewlekłego.

Kolejnym bardzo ciekawym artykułem jest praca prof. dr. hab. Jarosława B. Ćwikły przedstawiająca zasady diagnostyki, podstawy leczenia chirurgicznego i monitorowania pacjentów z wysoko zróżnicowanymi nowotworami neuroendokrynnymi jelita cienkiego. Są to guzy stosunkowo rzadkie, niemniej zachorowalność wykazuje tu tendencję wzrostową, diagnostyka i leczenie zaś stanowią duże wyzwanie. „Dobrze zróżnicowane guzy neuroendokrynne jelita cienkiego – co mówią aktualne wytyczne? Część 1. Diagnostyka i leczenie chirurgiczne” to godny polecenia artykuł – czekamy na jego drugą część.

Warto zapoznać się również z artykułem dr. n. med. Krzysztofa Piwowarczyka przedstawiającym zasady diagnostyki i terapii nowotworów ślinianek. To bardzo ciekawa lektura, której należy się słowo komentarza. Autor artykułu słusznie podkreśla coraz częstsze występowanie raka gruczołów ślinowych, przy czym należy dodać, że zjawisko to dotyczy nie tylko Azji, lecz także Europy, w tym Polski. Nie zgodziłbym się ze stwierdzeniem o przełomie, który dokonał się dzięki wprowadzeniu leków ukierunkowanych molekularnie. Faktem jest wielka różnorodność zaburzeń molekularnych w nowotworach ślinianek. Z drugiej strony możliwości ukierunkowanego leczenia pozostają bardzo ograniczone. Wspomniane fuzje genu NTRK będące celem rzeczywiście skutecznego leczenia występują niestety bardzo rzadko – nie więcej niż w kilku procentach przypadków. Z pewnością artykuł „Nowotwory ślinianek. Epidemiologia, diagnostyka i leczenie” wart jest przeczytania, do czego zachęcam.

Polecam też doniesienie autorstwa dr n. med. Elwiry Góraj pt. „Jak poprawić jakość życia pacjenta u schyłku życia? Różne formy terapii przeciwbólowej”.

Zimowy numer „Onkologii po Dyplomie” uzupełnia przegląd piśmiennictwa prezentujący wyniki badań potwierdzających skuteczność ozymertynibu stosowanego u pacjentów z rakiem płuca, sugerujących modyfikacje leczenia systemowego w raku trzustki i anaplastycznych glejakach oraz dotyczących zastosowania koniugatów ADC u chorych z rakiem piersi. Cały czas dużo się dzieje w kwestii poszukiwania nowych, bardziej skutecznych technologii medycznych – i to jest dobra wiadomość.

Na zakończenie – z racji tego, że to felieton do pierwszego w tym roku wydania „Onkologii po Dyplomie” – życzę wszystkim Czytelnikom dużo zdrowia, spokoju i wszystkiego co najlepsze w całym 2026 roku.