Schizofrenia to złożone zaburzenie psychiczne, charakteryzujące się przede wszystkim współwystępowaniem objawów pozytywnych i negatywnych. Coraz większą uwagę poświęca się jednak obecności objawów depresyjnych, zarówno w przebiegu schizofrenii, jak i w szerszym spektrum zaburzeń schizofrenicznych, ponieważ znacząco zwiększają one obciążenie kliniczne i funkcjonalne pacjentów – zwłaszcza na wczesnych etapach choroby¹.

Wysoka częstość występowania objawów depresyjnych została potwierdzona w licznych badaniach: nawet 60% pacjentów w ostrym epizodzie psychotycznym spełnia kryteria depresji; w fazie postpsychotycznej dotyczy to aż 50% osób po pierwszym epizodzie oraz 20% pacjentów z przewlekłą postacią choroby. Ogółem nawet 80% osób z rozpoznaniem schizofrenii doświadcza epizodu depresji w ciągu życia¹.

Objawy depresyjne wiążą się z istotnymi konsekwencjami klinicznymi – zwiększonym ryzykiem braku remisji, wyższą częstością nawrotów, podwyższonym prawdopodobieństwem zachowań agresywnych i autoagresywnych, stanowią także najistotniejszy czynnik predykcyjny samobójstw w zaburzeniach ze spektrum schizofrenii^1,2.

W przeciwieństwie do zaburzeń schizoafektywnych, w których obecność objawów depresyjnych lub maniakalnych stanowi kryterium diagnostyczne, w schizofrenii depresja bywa traktowana jako stan współistniejący. Tymczasem dane empiryczne sugerują, że objawy afektywne – szczególnie depresyjne – mogą być istotną częścią manifestacji klinicznej schizofrenii, zwłaszcza w fazie ostrej psychotycznej, w miarę poprawy wglądu (tzw. insight paradox)³.

Koncepcja zaburzenia schizoafektywnego powstała, by uwzględnić znaczenie objawów depresyjnych w przebiegu psychoz, jednak mogła przyczynić się do bagatelizowania depresji u pacjentów, którzy nie spełniają formalnych kryteriów tej diagnozy². Wskazuje to na potrzebę przyjęcia modelu wymiarowego, który lepiej oddaje spektrum objawów psychotycznych. Podejście to podważa klasyczne kategorie diagnostyczne i znajduje oparcie w modelach takich jak RDoC (Research Domain Criteria), zakładających istnienie kontinuum symptomów oraz dynamiczne współoddziaływania między nimi⁴.

W tradycyjnych ujęciach symptomatologii psychoz wyróżniano trzy główne grupy objawów: zniekształcenia postrzegania rzeczywistości, ubóstwo funkcji psychomotorycznych oraz dezorganizację. W nowszych koncepcjach zaproponowano jednak rozszerzony mode...