Ginekologia
Ciężarna pacjentka z idiopatycznym tętniczym nadciśnieniem płucnym
Wojciech Skowroński
Tętnicze nadciśnienie płucne należy do rzadkich chorób o złym rokowaniu (występuje u kilku osób na milion mieszkańców rocznie). Przez długie lata nie było możliwości leczenia tego schorzenia, które poprawiałoby stan kliniczny i wydłużało życie chorych.

Dla pacjenta

Co to jest rak jelita grubego?

Lek. Bartosz Spławski

Klinika Nowotworów Głowy i Szyi COI

Rak jelita grubego to nowotwór złośliwy rozwijający się z nabłonka jelita. Obejmuje okrężnicę, zgięcie esiczo-odbytnicze oraz odbytnicę. Wśród raków jelita grubego niemal wszystkie są gruczolakorakami (tzn. wywodzą się z nabłonka walcowatego jelita). W jelicie grubym mogą ponadto rozwijać się nowotwory neuroendokrynne oraz chłoniaki. W 2015 roku w Polsce odnotowano ok. 17,5 tys. nowych zachorowań na nowotwory złośliwe jelita grubego.

Jakie są czynniki ryzyka raka jelita grubego?

Wśród czynników zwiększających ryzyko zachorowania należy wymienić czynniki środowiskowe, czyli takie, na które każdy ma wpływ. Należą do nich:

  • nawyki żywieniowe – dieta bogatokaloryczna, tłusta, uboga w owoce, warzywa, błonnik i wapń. Szczególnie niekorzystne jest spożywanie dużej ilości czerwonego mięsa, zwłaszcza wysoko przetworzonego. Zmiana nawyków żywieniowych może obniżyć zagrożenie tym nowotworem o nawet 70 proc.,
  • palenie tytoniu,
  • spożywanie alkoholu, zwłaszcza wysokoprocentowego, w ilości większej niż 30 g dziennie. Istnieją także doniesienia o ochronnym wpływie picia umiarkowanych ilości czerwonego wina, zwłaszcza w połączeniu z dietą śródziemnomorską,
  • siedzący tryb życia – dzięki aktywności fizycznej zmniejsza się ryzyko zaparć, a praca przewodu pokarmowego jest uregulowana,
  • otyłość lub nadwaga.


Natomiast do czynników niemodyfikowalnych zalicza się:

  • zachorowanie na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego-Crohna, polipy jelita grubego,
  • dziedziczne mutacje w genach powodujące genetycznie uwarunkowane zespoły chorobowe, np. zespół Lyncha,
  • występowanie dziedzicznej polipowatości gruczolakowej,
  • występowanie raka jelita grubego u krewnych I stopnia.

Jakie są objawy – wczesne i późne?

Bardzo długo choroba może przebiegać bezobjawowo. Objawy zależą w dużej mierze od położenia guza:

  • w nowotworach zlokalizowanych w dalszym odcinku okrężnicy (po lewej stronie) oraz odbytnicy może się pojawić krew w stolcu, zaburzenia rytmu wypróżnień (biegunki na przemian z zaparciami), ołówkowate stolce, w zaawansowanej chorobie w badaniu per rectum wyczuwalny będzie guz,
  • w nowotworach bliższego odcinka okrężnicy (po prawej stronie) często pierwszym objawem jest niedrożność przewodu pokarmowego oraz zmęczenie spowodowane niedokrwistością.


Mogą występować także bóle brzucha o różnej lokalizacji, nudności, wymioty, wzdęcia oraz chudnięcie.

W zaawansowanej chorobie można stwierdzić m.in. powiększenie wątroby, obecność płynu w jamie otrzewnej, powiększenie lokalnych węzłów chłonnych.

Czy świąd powinien zaniepokoić?

Świąd może być jednym z objawów raka odbytu. Jednak występuje on także w innych jednostkach chorobowych i nie jest objawem specyficznym dla choroby nowotworowej. W przypadku utrzymywania się uporczywego świądu należy zgłosić się do lekarza POZ.

Jak rozpoznaje się raka jelita grubego?

Rozpoznanie ustala się na podstawie badania histopatologicznego wycinków guza oraz badań endoskopowych i obrazowych, które służą określeniu zaawansowania choroby. W przypadku przerzutów do wątroby rozpoznanie można postawić po przeprowadzeniu badania cytologicznego i immunohistochemicznego.

Czy badanie per rectum jest wystarczające do wykrycia raka? Kiedy należy wykonać takie badanie?

Badanie per rectum jest podstawowym elementem badania fizykalnego, które powinno być przeprowadzane przez każdego lekarza podczas rutynowej wizyty. Pozwala ono stwierdzić nieprawidłowości w obrębie odbytnicy (np. obecność guza) na odcinku ok. 15 cm. Nie jest wystarczające do wykrycia raka, ale stanowi ważny element, dzięki któremu można skierować chorego na dalszą diagnostykę w przypadku odchyleń od normy.

Kiedy zdecydować się na kolonoskopię?

Badanie kolonoskopowe powinno być wykonane u każdej osoby po 50. roku życia oraz u osób po 40. roku życia z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku raka jelita grubego. W Polsce prowadzony jest Program Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego, którego celem jest zmniejszenie liczby zachorowań i zgonów z powodu tej choroby. Wykonywanie kolonoskopii zalecane jest co 10 lat.

Jakie podejmuje się leczenie i jaka jest jego skuteczność?

Sposób leczenia oraz jego skuteczność zależą w głównej mierze od zaawansowania choroby w momencie jej rozpoznania. Zastosowanie mają: leczenie chirurgiczne, radioterapia, chemioterapia oraz leczenie ukierunkowane molekularnie.

W przypadku raka okrężnicy w niższym stopniu zaawansowania (stopnie I-III) podstawową metodą leczenia jest chirurgia. Standardowe postępowanie w III stopniu zaawansowania po leczeniu operacyjnym stanowi uzupełniająca chemioterapia.

W przypadku raka odbytnicy we wczesnym stopniu zaawansowania kluczowe jest radykalne usunięcie zmiany. W przypadkach bardziej zaawansowanych stosuje się przedoperacyjną radioterapię lub radiochemioterapię z następową radykalną operacją.

Leczenie chorych z uogólnioną chorobą nowotworową obejmuje chemioterapię paliatywną oraz leczenie ukierunkowane molekularnie.

Odsetek przeżyć pięcioletnich, które traktowane jest jako wyleczenie, wynosi w Polsce ok. 50 proc.

Czy rak jelita grubego występuje rodzinnie?

Ok. 15-20 proc. przypadków raka jelita grubego może mieć podłoże rodzinne. Wystąpienie choroby u krewnych I stopnia zwiększa ryzyko zachorowania dwu-trzykrotnie.

Ok. 1-2 proc. zachorowań związanych jest z rodzinną polipowatością gruczolakowatą, kolejne 3-7 proc. z innymi zespołami uwarunkowanymi genetycznie.

Artykuł ukazał się

Mt 9 2020 okladka

Czasopismo

Medical Tribune

Zaprenumeruj

Prenumerata

Stany Nagłe po Dyplomie

Nr 04 (październik) / 2020

Nowe publikacje

Książka

Stany nagłe niemedyczne

19,90 zł

Wideo


EKG w stanach nagłych – zaskakujące przypadki
Ostra duszność - różnicowanie i pierwsze kroki
Zawał serca czy zator tętnicy płucnej?
Zobacz więcej wideo na MedVOD

Polecane artykuły

Fotolia 85203189 subscription monthly m min

Protokół leczenia zapalenia piersi

dr n. med. Magdalena Nehring-Gugulska, lek. Monika Żukowska-Rubik

Zapalenie gruczołu piersiowego występuje średnio u 10% karmiących matek, najczęściej w pierwszych tygodniach po porodzie. Prawidłowe i częste przystawianie dziecka do piersi jest zarówno działaniem profilaktycznym, jak i leczeniem.