Pulmunologia
Duszność – pierwsze kroki w diagnostyce
Dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska, prof. dr hab. med. Marek Kuch
Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza lub trudności w oddychaniu. Doznawany dyskomfort oddychania może mieć różny stopień nasilenia oraz jakościowo różne odczucia.

Pacjent zgłasza objawy

Duszność – pierwsze kroki w diagnostyce

Dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska

Prof. dr hab. med. Marek Kuch

Katedra i Klinika Kardiologii, Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Wewnętrznych II Wydziału Lekarskiego WUM; Mazowiecki Szpital Bródnowski, Zespół Oddziałów Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Warszawa

Adres do korespondencji: Dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska, Zespół Oddziałów Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Mazowiecki Szpital Bródnowski, ul. Kondratowicza 8, 03-258 Warszawa

Small iwonna grzywanowska opt

Dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska

Small dscf6196 x opt

Prof. dr hab. med. Marek Kuch

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza lub trudności w oddychaniu. Doznawany dyskomfort oddychania może mieć różny stopień nasilenia oraz jakościowo różne odczucia. Pacjenci do opisu dyskomfortu oddechowego używają różnorodnych określeń. Podają: „uczucie podduszania” (najczęściej w niewydolności serca), ucisk w klatce piersiowej (często w astmie), „ciężkie oddychanie” (zwiększony wysiłek oddechowy, zgłaszane szczególnie w chorobach śródmiąższowych płuc).

Duszność jest objawem podmiotowym – zgłaszanym przez chorego. W badaniu przedmiotowym możemy zaobserwować zwiększoną pracę oddychania.

Uczucie duszności może mieć podłoże fizjologiczne, patofizjologiczne, psychogenne lub środowiskowe oraz może prowadzić do wtórnych reakcji na odczuwane bodźce, zarówno w zakresie fizjologii, jak i zachowań pacjentów.[1,2] Duszność u osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku fizycznego, natomiast u chorych występuje już przy niewielkim wysiłku lub w spoczynku.

Wywiad i diagnostyka

Ważne jest zobiektywizowanie zgłaszanej przez chorego duszności. Na podstawie obserwacji pacjenta możemy stwierdzić:

  • czy rzeczywiście występuje ortopnoë,
  • czy jest obecna sinica,
  • czy jest obecne wdechowe ustawienie klatki piersiowej,
  • czy zauważalna jest praca dodatkowych mięśni oddechowych,
  • czy chory oddycha przez „zasznurowane usta”,
  • czy występują trudności w mówieniu (przykładem jest prośba, aby pacjent zaczął liczyć. Jeśli jest w stanie policzyć powyżej 10, to prawdopodobieństwo duszności jest małe).


Po zgłoszeniu przez pacjenta uczucia duszności należy:

  • ocenić typ duszności,
  • ocenić jej nasilenie,
  • ocenić czas trwania,
  • ocenić sytuacje, w jakich się pojawiła lub pojawia,
  • ocenić rodzaj oraz stopień nieprawidłowości w stężeniu gazów oddechowych,
  • dokonać oceny parametrów życiowych pacjenta,
  • przeprowadzić badanie przedmiotowe,
  • wykonać odpowiednie badania dodatkowe,
  • przeprowadzić diagnostykę różnicową.

Ocena typu duszności

Ocenę duszności należy zacząć od określenia typu dyskomfortu oddechowego. Ważne jest zróżnicowanie duszności w zależności od aktywności fizycznej na spoczynkową lub wysiłkową. Podstawowe rodzaje duszności to:

  • spoczynkowa lub wysiłkowa,
  • napadowa (ostra) i przewlekła,
  • związana z pozycją ciała (ortopnoë – pojawiająca się w pozycji leżącej, ustępująca w pozycji siedzącej lub stojącej; platypnoë – nasilająca się w pozycji stojącej; trepopnoë – nasilająca się w czasie leżenia na boku).


Duszność związana z oddychaniem może być typu wdechowego (zaburzenia drożności centralnych dróg oddechowych) lub wydechowego (obturacja drzewa oskrzelowego).

Ocena nasilenia duszności

Do pomiarów nasilenia duszności stosowane są: zmodyfikowana skala Borga, wizualna skala analogowa (w skali od 0 do 10), skala mMRC lub odniesienie do powtarzalnego wysiłku, np. wchodzenie po schodach (tabela 1, 2).

Small 6141

Tabela 1. Skala Borga: 20-stopniowa i zmodyfikowana 10-stopniowa[3]

Small 6208

Tabela 2. Skala nasilenia duszności mMRC (modified Medical Research Council)[4]

Narzędzia te służą do oceny duszności w spoczynku i wywołanej wysiłkiem. Należy zapytać chorego, jaki wysiłek jest w stanie wykonywać, co pozwala ocenić stopień upośledzenia sprawności pacjenta.

Artykuł ukazał się

Okladka sn02

Czasopismo

Stany Nagłe po Dyplomie

Zaprenumeruj

Prenumerata

Stany Nagłe po Dyplomie

Nr 03 (lipiec) / 2021

Nowe publikacje

Książka

Stany nagłe niemedyczne

19,90 zł

Wideo


EKG w stanach nagłych – zaskakujące przypadki
Ostra duszność - różnicowanie i pierwsze kroki
Zawał serca czy zator tętnicy płucnej?
Zobacz więcej wideo na MedVOD

Polecane artykuły