Sześćdziesiąt osób z certyfikatami z zakresu psychogastroenterologii

Coraz więcej badań potwierdza ścisły związek między funkcjonowaniem przewodu pokarmowego a zdrowiem psychicznym pacjentów. Zaburzenia takie jak zespół jelita drażliwego, nieswoiste choroby zapalne jelit lub czynnościowe dolegliwości przewodu pokarmowego często współwystępują z objawami lękowymi, depresyjnymi i przewlekłym stresem. Szacuje się, że objawów wynikających z zaburzeń osi jelito–mózg doświadcza nawet około 40 proc. dorosłej populacji, a u części pacjentów leczenie farmakologiczne ukierunkowane wyłącznie na objawy somatyczne nie przynosi trwałej poprawy.

Gdy farmakoterapia nie pomaga
U wielu pacjentów objawy utrzymują się mimo leczenia i uzyskania remisji. Wpływa to nie tylko na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, ale także na zdrowie psychiczne, poziom stresu i jakość codziennego życia. 
Zdaniem ekspertów odpowiedzią na te wyzwania powinna być koordynowana opieka nad pacjentami z chorobami jelit, oparta na współpracy lekarzy, psychologów i dietetyków. 
– Dążymy do tego, aby powstał model opieki koordynowanej, w którym razem z dietetykami i psychologami możemy zapewnić pacjentom holistyczne wsparcie. Model opieki koordynowanej, dotyczy przede wszystkim osób z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, które nawet po uzyskaniu remisji zaburzenia osi jelito–mózg u wielu z nich się utrzymują. Dlatego wsparcie psychologiczne w takim modelu opieki jest niezwykle istotne – podkreśla prof. dr hab. n. med. Wojciech Marlicz, internista i gastroenterolog z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.

Czym jest psychogastroenterologia
Coraz więcej specjalistów podkreśla znaczenie psychogastroenterologii – interdyscyplinarnego podejścia do pacjentów z zaburzeniami osi jelito-mózg. Jej celem nie jest zastępowanie leczenia farmakologicznego, lecz jego uzupełnienie o pomoc w lepszym radzeniu sobie z objawami i stresem, jaki im towarzyszy.
– Chodzi o poprawę ich codziennego funkcjonowania i wsparcie w radzeniu sobie, nie tylko ze stresem zewnętrznym (m.in. presją otoczenia), który towarzyszy im każdego dnia, ale także z trudnościami w funkcjonowaniu psychicznym, związanymi z nieadaptacyjnym myśleniem i regulacją emocji. Współpraca psychogastroenterologa, dietetyka i lekarza gastroenterologa daje szansę na objęcie pacjenta całościową opieką – zaznacza dr n. med. Anna Kaźmierczak-Mytkowska, psycholog kliniczny i psychoterapeuta z Centrum CBT, które zorganizowało pierwszy w kraju kurs z zakresu psychogastroenterologii. 
Jak informuje prof. Wojciech Marlicz, trwają prace nad nową wersją kryteriów rzymskich definiujących zaburzenia osi jelito–mózg. – Już dziś, w mojej ocenie, bardzo wyraźnie pokazują one kierunek w stronę bardziej zintegrowanej opieki. Mówimy o podejściu, które wykracza poza samą farmakoterapię i obejmuje trzy kluczowe obszary wsparcia pacjenta: leczenie farmakologiczne, interwencje dietetyczne oraz wsparcie psychologiczne – mówi prof. Marlicz.

Od teorii do praktyki klinicznej 
Psychogastroenterologia coraz częściej znajduje odzwierciedlenie nie tylko w praktyce klinicznej, ale również w programach kształcenia specjalistów. 
– Mówimy o integracji myślenia o wpływie sfery psychicznej na schorzenia układu pokarmowego oraz o osi jelito–mózg. Tego przede wszystkim uczymy naszych kursantów: szerokiego, biopsychospołecznego spojrzenia na pacjenta, które uwzględnia nie tylko czynniki medyczne i biologiczne, ale także psychologiczne, rodzinne, społeczne i środowiskowe – podkreśla prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Anita Bryńska, lekarz psychiatra dzieci i młodzieży, certyfikowany psychoterapeuta oraz superwizor-dydaktyk Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej. 
Jak dodaje prof. Anita Bryńska, istotnym elementem pracy z pacjentem jest również umiejętność identyfikowania czynników predysponujących, wyzwalających i podtrzymujących objawy oraz dobór adekwatnych strategii terapeutycznych, w tym technik wywodzących się z terapii poznawczo-behawioralnej, w tym terapii akceptacji i zaangażowania.

Pierwsze kursy psychogastroenterologii
17 stycznia 2026 roku zakończyła się pierwsza w Polsce edycja kursu psychogastroenterologii, który uzyskał rekomendację Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii. Dyplomy ukończenia kursu odebrało 60 absolwentów – lekarzy, psychologów, psychoterapeutów i dietetyków. 
Program, organizowany przez Centrum CBT Edu, został opracowany na bazie aktualnych europejskich i międzynarodowych danych naukowych oraz standardów wypracowanych m.in. przez Rome Foundation i inicjatywę DISCOvERIE.