Okuliści po raz dziesiąty otworzą gabinety, by wcześnie diagnozować jaskrę

Polskie Towarzystwo Okulistyczne zachęca okulistów do przystąpienia do kampanii „Polscy Okuliści Kontra Jaskra”. W poprzednich edycjach akcji przebadano prawie 20 tysięcy Polaków.

W tym roku cykl bezpłatnych badań odbędzie się po raz dziesiąty w ramach globalnej inicjatywy Światowego Tygodnia Jaskry. Specjaliści będą przyjmować w dniach 8-14 marca. 

Według Światowego Stowarzyszenia Jaskry na tę chorobę cierpi aż 78 milionów ludzi, a do roku 2040 liczba ta wzrośnie do ponad 111 milionów. Jaskra to – po zaćmie – druga najczęstsza przyczyna utraty wzroku. Choć choroba ta występuje częściej u osób starszych, może także dotknąć młodsze osoby i dzieci. W Polsce na jaskrę choruje około 800 tys. osób, z czego ponad połowa nie została jeszcze zdiagnozowana. A właśnie dzięki wczesnemu wykryciu jaskry można zapobiec utracie wzroku.

Prof. dr hab. n. med. Ewa Mrukwa-Kominek, prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, wyjaśnia, że podczas dziewięciu wcześniejszych edycji okuliści pomogli 20 tysiącom osób, a blisko 40% z nich skierowano do dalszej diagnostyki i leczenia. – Jesteśmy niezmiernie wdzięczni wszystkim gabinetom i przychodniom, które poświęcają swój czas i zasoby, by zorganizować u siebie takie dodatkowe wizyty. Wszyscy bowiem wiemy, że umożliwiając bezpłatne badania, dajemy szansę osobom, które nie mogłyby sobie na to pozwolić. Tylko wspólnymi siłami możemy powstrzymać jaskrę.

Zazwyczaj początkowe objawy jaskry postępują łagodnie. Czujność powinno wzbudzić stopniowe obniżenie ostrości widzenia, światłowstręt, częste łzawienie oczu oraz niezdiagnozowane bóle głowy. Podczas ataku jaskry pojawiają się tęczowe koła wokół źródeł światła, może doskwierać silny ból z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami.   

Prof. dr hab. n. med. Jacek P. Szaflik, przewodniczący Sekcji Jaskry PTO, podkreśla, że okulistyka rozwija się nieustannie, a postęp, który dokonuje się w leczeniu jaskry, przede wszystkim w technikach mikrochirurgicznych i laserowych, ma realne przełożenie na bezpieczeństwo wzroku pacjentów. – Dysponujemy dziś nowoczesnymi metodami terapii, dzięki którym możemy skutecznie hamować postęp choroby i uchronić wielu chorych przed utratą widzenia. Warunkiem powodzenia jest jednak szybka i trafna diagnoza, ponieważ tylko ona pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie i prowadzić je w sposób przemyślany i konsekwentny – mówi prof. Jacek P. Szaflik.

W około 65%przypadków jaskry za wystąpienie choroby odpowiadają geny. Jej rozwojowi sprzyjają: wiek powyżej 35 lat, niskie ciśnienie ogólne krwi, intensywnie leczone nadciśnienie krwi, migrena, objawy naczynioskurczowe (stale zimne stopy i dłonie), podwyższony poziom ciśnienia w oku oraz krótkowzroczność powyżej -4,0.

– Jaskrę, niezależnie od efektów przeprowadzonych zabiegów, należy stale monitorować, współpracować z lekarzami i stosować się do zaleceń lekarzy na każdym etapie. Jaskra jest złożoną, wieloczynnikową chorobą, dlatego w celu osiągnięcia długotrwałych efektów konieczna jest współpraca również z lekarzami innych specjalności: kardiologami, internistami, neurologami oraz pediatrami – dodaje prof. dr hab. n. med. Iwona Grabska-Liberek, inicjatorka akcji, przewodnicząca Sekcji Schorzeń Rogówki PTO.

W jaskrze kluczowe jest właściwe dopasowanie terapii, tak aby osiągnąć optymalną skuteczność leczenia przy zachowaniu dobrej tolerancji i komfortu pacjenta. Jeśli chodzi o farmakoterapię jaskry, wybór leczenia powinien być zawsze dostosowany indywidualnie do pacjenta. U części chorych, szczególnie tych z nadwrażliwością powierzchni oka, dobrym rozwiązaniem mogą być leki generyczne pozbawione konserwantów, które zmniejszają ryzyko podrażnień i poprawiają tolerancję terapii. Inni pacjenci z prawidłową powierzchnią oka – jeżeli dobrze tolerują konserwanty i leki dobrze działają – mogą na nich pozostać.

Według Światowego Stowarzyszenia Jaskry w grupie 40-latków choruje na jaskrę jedna na 200 osób, a grupie 80-latków co ósma. Co ważne, problem jaskry nie dotyczy wyłącznie osób starszych, bo tak zwyczajowo myśli się o tej chorobie. U dzieci może być ona wrodzona, co oznacza, że już nawet małe dzieci odczuwają objawy jaskry.

Co powinno zaniepokoić rodziców małych dzieci? – Tak zwane duże, ładne oczy, łzawienie, światłowstręt, kurcz powiek i niczym nieuzasadniony płacz, co – jak wiemy – oznacza dyskomfort dziecka. Konieczna jest wtedy konsultacja z okulistą – wylicza dr hab. n. med. Wojciech Hautz, kierownik Kliniki Okulistyki w „Pomniku-Centrum Zdrowia Dziecka”.

– Objawy jaskry u młodych osób często się bagatelizuje, przez co dajemy szansę chorobie na jej dalszy rozwój. Jak w przypadku jaskry u dorosłych, najważniejsze jest jak najwcześniejsze jej rozpoznanie. Im wcześniej zostanie zastosowane leczenie – u dzieci zawsze operacyjne, tym większa szansa na zachowanie dobrej ostrości wzroku – przypomina dr Hautz.

Jak dołączyć do akcji badań?

W tym roku udział w akcji bierze 60 gabinetów okulistycznych z 29 miejscowości. Liczba placówek zwiększa się, bo kolejne wciąż do niej przystępują. Lista miejsc biorących udział w akcji oraz wszelkie szczegóły dostępne są na stronie www.tydzienjaskry.pl.

Na wizytę pacjenci będą umawiać się telefonicznie, bez skierowania, jednak liczba miejsc jest ograniczona. Każdy z gabinetów decyduje, w jakich dniach i godzinach będzie przeprowadzał badania i ile osób może przyjąć.

Propozycja dotyczy osób, które nie mają zdiagnozowanej jaskry i nie korzystały z opieki okulisty (NFZ) w ciągu ostatniego roku.

Polskie Towarzystwo Okulistyczne nie odpowiada za limity i dostępność wizyt w poszczególnych placówkach.

Światowy Tydzień Jaskry to międzynarodowa inicjatywa Światowego Stowarzyszenia Jaskry (World Glaucoma Association). Celem kampanii jest zwrócenie uwagi na jaskrę jako główną przyczynę nieodwracalnej ślepoty i na to, że tylko wczesna diagnoza i wczesne podjęcie leczenia może zapobiec pogorszeniu wzroku. Organizatorami Światowego Tygodnia Jaskry są znani eksperci w dziedzinie jaskry i kierownictwo Światowego Stowarzyszenia Jaskry, a także pacjenci, którzy podejmują temat jaskry w mediach. W kampanię zaangażowanych jest ponad 100 krajów (www.worldglaucomaweek.org.).