Sieci medyczne wprowadzają programy zdrowia genetycznego

Świadomość Polaków na temat badań genetycznych wciąż jest niewielka, mimo że zainteresowanie genomiką na świecie rośnie, a rynek tych usług rozwija się dynamicznie. Według badania przeprowadzonego na zlecenie Grupy LUX MED przez SW Research, prawie 80% Polaków uważa, że badania genetyczne mogą pomóc w zapobieganiu chorobom zanim pojawią się pierwsze objawy. Jednocześnie tylko 7% deklaruje, że posiada dużą wiedzę w tym zakresie.

Polacy dostrzegają korzyści z badań genetycznych: szybszą diagnozę chorób (63%), dokładniejszy dobór terapii i leków (50%), bezpieczne planowanie potomstwa (37%) oraz redukcję kosztów leczenia (35%). Mimo to dla większości genetyka pozostaje wciąż obszarem nieoswojonym.

Indywidualizacja medycyny

– Badania genetyczne to klucz do zrozumienia naszego zdrowia na poziomie indywidualnym. Wykorzystując genetykę, mamy ambicję odwrócić paradygmat z systemu opartego na medycynie naprawczej na profilaktykę spersonalizowaną – mówi dr n. med. Anna Rulkiewicz, prezeska Grupy LUX MED. Firma wprowadza program Moje Zdrowie Genetyczne, który poprzez analizę genomu daje informacje m.in. na temat: oceny ryzyka zachorowania na konkretne schorzenia, statusu nosicielstwa chorób genetycznych, naszych predyspozycji i tego, jak reagujemy na określone składniki aktywne leków.

Program obejmuje sekwencjonowanie całego genomu (WGS), analizę ponad 300 genów, raport farmakogenomiczny oraz konsultacje lekarskie i psychologiczne. Podkreśla, że usługa nie ma charakteru diagnostycznego, a celem jest identyfikacja ryzyka i predyspozycji do chorób o podłożu genetycznym.

LUX MED nie jest jedynym graczem na rynku. Tego typu usługi rozwijają również inne duże sieci medyczne. Medicover także oferuje testy z zakresu chorób rzadkich, onkologii i zdrowia reprodukcyjnego. Specjalistyczne kliniki, np. Invimed, skupiają się na diagnostyce prenatalnej i płodności. Niektóre firmy wprowadzają badania genetyczne do diagnostyki medycznej i konsultacji specjalistycznych.

Światowe trendy 

Globalny rynek badań genetycznych w 2024 r. był wyceniany na 10,5 mld USD i przewiduje się, że do 2033 r. osiągnie 24,5 mld USD. Ameryka Północna jest liderem na rynku badań genetycznych, bo tam działa najlepsza opieka zdrowotna. Ludzie dużo wiedzą o zdrowiu i rząd wspiera medycynę spersonalizowaną.

Testy DTC (kupowane bezpośrednio w sklepach internetowych bez lekarza) stają się coraz popularniejsze. Nowe technologie jak NGS (szybkie odczytywanie całego DNA) i CRISPR (edycja genów) obniżają ceny i poprawiają wyniki testów.

Kiedy testy genetyczne są potrzebne?

Eksperci podkreślają, że badania genetyczne mają największe znaczenie tam, gdzie istnieją uzasadnione przesłanki medyczne: predyspozycje do chorób dziedzicznych, plany rozrodu, personalizacja leczenia oraz monitorowanie ryzyka nowotworowego. W przypadku braku wskazań klinicznych testy mogą służyć edukacji i profilaktyce, ale ich interpretacja wymaga specjalistycznej wiedzy.