Przypadek kliniczny

Od zapalenia płuc do stomii.
Przypadki zakażenia Clostridioides difficile o ciężkim przebiegu w warunkach szpitala rejonowego

lek. Daria Marcinkowska

dr n. med. Sławomir Glinkowski

Oddział Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej, Tomaszowskie Centrum Zdrowia w Tomaszowie Mazowieckim

Adres do korespondencji:

dr n. med. Sławomir Glinkowski

Oddział Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej, Tomaszowskie Centrum Zdrowia

ul. Jana Pawła II 35, 97-200 Tomaszów Mazowiecki

e-mail: drsg@wp.pl

  • Epidemiologia, etiopatogeneza i obraz kliniczny zakażenia Clostridioides difficile
  • Związek zakażenia Clostridioides difficile ze stosowaniem antybiotykoterapii
  • Przebieg leczenia dwóch pacjentek hospitalizowanych z powodu infekcji układu oddechowego, u których doszło do powikłań zakażenia Clostridioides difficile: toksycznego rozdęcia okrężnicy (megacolon toxicum) i perforacji jelita grubego; u obu chorych stwierdzono rzekomobłoniaste zapalenie jelit

W ciągu ostatnich miesięcy na oddziale, na którym pracujemy, były hospitalizowane dwie pacjentki, u których w wyniku leczenia szpitalnego na oddziale chorób wewnętrznych z powodu infekcji układu oddechowego pojawiły się powikłania wewnątrzbrzuszne. U obu chorych konieczne było leczenie operacyjne. W obu przypadkach pooperacyjny wynik histopatologiczny brzmiał: rzekomobłoniaste zapalenie jelit. Przebieg choroby u pacjentek był odmienny, jednak w obu przypadkach powikłania jelitowe stanowiły konsekwencje leczenia schorzeń układu oddechowego.

Przedstawione przypadki po raz kolejny wskazują na konieczność stosowania adekwatnej antybiotykoterapii, podkreślając znaczenie obowiązujących wytycznych. Przy prowadzeniu u pacjentów antybiotykoterapii zawsze należy brać pod uwagę ryzyko wystąpienia ciężkich powikłań, w tym infekcji Clostridioides difficile (dawn. Clostridium difficile).

Zakażenie Clostridioides difficile

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (colitis pseudomembranacea) jest jedną z najcięższych postaci zakażenia Clostridioides difficile. Według definicji jest to ostra choroba biegunkowa charakteryzująca się występowaniem szarożółtych tarczek (błon rzekomych) na powierzchni błony śluzowej jelita grubego1 (ryc. 1).

Clostridioides difficile jest Gram(+), beztlenową bakterią produkującą toksyny A i B, które wywołują zapalenie, a w konsekwencji powodują uszkodzenie ściany jelita grubego. Do zakażenia dochodzi poprzez drogę pokarmową.

Bakteria produkuje formę przetrwalnikową, czyli spory, które są odporne na część środków dezynfekujących oraz wysokie temperatury. Spory mogą przebywać przez dłuższy czas na skórze, przedmiotach higieny osobistej i pościeli osób zakażonych. Mogą również bytować w ziemi. Za najbardziej skuteczne środki odkażające wobec Clostridioides difficile uznaje się produkty zawierające chlor2.

Z uwagi na wyjątkowe zdolności spór bakterii do przetrwania w niekorzystnych warunkach znaczącą rolę w przenoszeniu bakterii mogą odgrywać bezobjawowi nosiciele. Uważa się, że infekcja może przebiegać bezobjawowo u 2-4% dorosłych3. Natomiast aż u 14% populacji bakteria może stanowić naturalny składnik mikrobioty jelitowej4.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Epidemiologia

Infekcja Clostridioides difficile znajduje się na liście zakażeń objętych obowiązkiem zgłaszania do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

Czynniki ryzyka i rozwój zakażenia

Wśród najczęstszych czynników ryzyka zakażenia Clostridio­ides difficile wymienia się1,9,10:

Możliwości profilaktyki

Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową przez połknięcie spór Clostridioides difficile, co jednoznacznie wskazuje na niewłaściwą higienę oraz dezynfekcję powierzchni jako źródło [...]

Opis przypadku 1

Kobieta, lat 77, była początkowo hospitalizowana na oddziale chorób wewnętrznych z powodu osłabienia i pogorszenia ogólnego stanu zdrowia. Do szpitala została przyjęta z DPS, [...]

Opis przypadku 2

Kobieta, lat 67, początkowo była hospitalizowana na oddziale chorób wewnętrznych z powodu zaostrzenia astmy oskrzelowej. W wywiadzie ponadto cukrzyca typu 2. Włączono lewofloksacynę [...]

Omówienie

W powyższych przypadkach opisano jedne z najcięższych powikłań zakażenia Clostridioides difficile: toksyczne rozdęcie okrężnicy (megacolon toxicum) oraz perforację jelita grubego. W obu przypadkach zakażenie [...]

Do góry