Przypadek kliniczny
Ropowica kończyny górnej o etiologii paciorkowcowej
prof. dr hab. n. med. Andrzej Żyluk
- Przyczyny, objawy i metody leczenia ropowicy o etiologii paciorkowcowej zajmującej kończynę górną
- Opis dwóch przypadków piorunującej martwicy palców w przebiegu ropowicy o etiologii paciorkowcowej
- Ropowica paciorkowcowa i martwicze zapalenie powięzi – dwie odrębne jednostki chorobowe czy różne określenia tej samej choroby?
Ropowica to ropny stan zapalny szerzący się w luźnej tkance łącznej. Może rozwinąć się w każdej okolicy ciała, zwykle jako powikłanie innego zakażenia, np. ropnia lub zakażonej rany. Ropowice najczęściej występują na kończynach górnych, ale mogą rozwijać się wszędzie tam, gdzie zakażenie może łatwo się szerzyć w luźnej tkance łącznej pozbawionej barier powięziowych1. Typowym przykładem jest powikłanie nieleczonego zastrzału zlokalizowanego na palcu, kiedy zakażenie rozprzestrzenia się na rękę, nadgarstek i przedramię. Ropowica jest poważnym powikłaniem miejscowego zakażenia, które może prowadzić m.in. do martwicy palca lub ręki, a nawet sepsy. Jeżeli jest źle leczona, może spowodować poważne upośledzenie czynności ręki. Aby nie dopuścić do tych groźnych następstw, leczenie ropowic kończyny górnej powinno być prowadzone prawidłowo, najlepiej w ośrodkach posiadających doświadczenie w chirurgii ręki. W klinice, którą kieruje autor niniejszego artykułu, rocznie leczonych jest 30-40 pacjentów z ciężkimi, wymagającymi hospitalizacji ropowicami kończyny górnej2. Przynajmniej u 1-2 z tych chorych konieczna jest amputacja palców. Wiedza na temat zakażeń ręki wśród chirurgów jest niewystarczająca, o czym autor miał okazję wielokrotnie przekonać się w swojej praktyce i podczas egzaminów specjalizacyjnych w dziedzinie chirurgii. Dlatego wydaje się uzasadnione przypomnienie podstawowych informacji na temat rozpoznawania i leczenia tego groźnego zakażenia ropnego.
Jeszcze przed blisko 15 laty najczęstszą przyczyną ropowicy kończyny górnej było zakażenie gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus). Ropowica gronkowcowa rozwija się z zakażonej rany (także operacyjnej), nieleczonego lub źle leczonego zastrzału i czyraka1,2. W ostatnich latach obserwuje się wzrastającą liczbę ropowic wywołanych przez bakterię paciorkowca ropnego (Streptococcus pyogenes). Te zakażenia są znacznie groźniejsze od ropowic o etiologii gronkowcowej lub mieszanej. Ich przebieg jest gwałtowniejszy zarówno pod względem miejscowego szerzenia się zakażenia, jak i szybkiego rozwijania się sepsy, co zagraża integralności kończyny i życiu pacjenta3. W latach 2015-2024 w klinice, którą kieruje autor, leczono średnio 18 przypadków (zakres 9-24) rocznie ropowic kończyny górnej o etiologii paciorkowcowej. Wszyscy pacjenci byli hospitalizowani i leczeni operacyjnie poprzez nacięcia skóry oraz tkanki podskórnej. Część z nich wymagała później leczenia rekonstrukcyjnego (pokrywanie ubytków tkankowych) i usprawniającego. W omawianym okresie 2 pacjentów zmarło z powodu powikłań tego zakażenia: sepsy i niewydolności wielonarządowej.