Temat numeru
Przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych i miednicy mniejszej – część 1
dr hab. n. med. Łukasz Paluch, prof. CMKP1,2
lek. Justyna Dobrzańska2
- Niewydolność żył kończyn dolnych i miednicy mniejszej – dwa współzależne komponenty jednej choroby
- Patofizjologia oraz powiązania przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych i miednicy mniejszej
- Diagnostyka oraz leczenie żył kończyn dolnych i miednicy mniejszej w nowoczesnej flebologii
Epidemiologia
Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) kończyn dolnych oraz żył miednicy mniejszej stanowi istotny problem kliniczny i społeczny związany zarówno z obniżeniem jakości życia pacjentów, jak i z rosnącym obciążeniem dla systemu opieki zdrowotnej. Szacuje się, że objawy choroby żylnej kończyn dolnych dotykają 25-40% kobiet oraz 10-20% mężczyzn w populacjach krajów rozwiniętych, a częstość ich występowania wykazuje wyraźny wzrost wraz z wiekiem i liczbą ciąż przebytych przez kobiety1,2.
W populacji ogólnej zmiany żylne (klasa C2 – żylaki widoczne lub wyczuwalne według klasyfikacji CEAP opartej na objawach klinicznych [C – clinical class], etiologii [E – etiology], lokalizacji anatomicznej [A – anatomy] i przyczynie patofizjologicznej [P – pathophysiology] przewlekłej niewydolności żylnej) obserwuje się u około 20% osób poniżej 30 roku życia, a w grupie powyżej 60 lat odsetek ten przekracza 50%2. U pacjentów z zaawansowaną postacią choroby (klasy C5-C6) ryzyko owrzodzeń żylnych szacuje się na 1-2% w populacji ogólnej, przy czym wśród osób z wcześniejszymi objawami PNŻ może ono wynosić nawet 5-10%1.
Kluczowe czynniki ryzyka rozwoju niewydolności żylnej to: wiek powyżej 50 lat, płeć żeńska, obciążenia genetyczne, otyłość, siedzący tryb życia, ciąże oraz wykonywanie zawodów wymagających długotrwałego stania. Znaczenie mają także czynniki hormonalne (stosowanie antykoncepcji, hormonalnej terapii zastępczej [HTZ]) i wcześniejsze epizody zakrzepicy żył głębokich3.
Coraz częściej rozpoznawana jest także niewydolność żylna dotycząca żył miednicy mniejszej – tzw. zespół przekrwienia miednicy mniejszej (pelvic congestion syndrome). Występuje on głównie u kobiet w wieku 20-45 lat i stanowi przyczynę przewlekłego bólu miednicy u nawet 15-20% pacjentek zgłaszających tego typu dolegliwości4.
Na podstawie wyników badań angiograficznych i ultrasonograficznych (USG) wykazano, że poszerzenia splotów żylnych miednicy występują u ponad 30% kobiet z przewlekłym bólem podbrzusza o niejasnej etiologii5. Choć objawy zespołu przekrwienia miednicy mniejszej są często niespecyficzne (dyskomfort nasilający się w pozycji stojącej, dyspareunia, uczucie parcia na pęcherz), to ich rozpoznanie ma istotne znaczenie w kontekście planowania skutecznej terapii, zwłaszcza w połączeniu z żylakami kończyn dolnych.
