Jak rozmawiać o ryzyku związanym z terapią?

Wielu klinicystów – lekarzy praktyków uważa poinformowanie pacjenta o ryzyku związanym z leczeniem za jeden ze swoich najważniejszych obowiązków, ale niewielu znajduje czas, aby skutecznie przekazać wszystkie istotne informacje. Problem stanowią takie sytuacje, w których pacjent błędnie rozumie lub nie dopuszcza do siebie informacji przekazanych mu przez lekarza. Jedynie zrozumienie trudności, przed jakimi stają lekarz i pacjent w związku z komunikowaniem ryzyka z jednej, a jego rozumieniem z drugiej strony, pozwoli podjąć kroki umożliwiające rozwiązanie tego istotnego problemu w opiece nad pacjentem.
Wszelkie działania mające na celu poprawę skuteczności informowania o ryzyku związanym z leczeniem powinny uwzględniać zrozumienie różnicy między ryzykiem bezwzględnym i względnym. Przypuśćmy na przykład, że na rynku pojawił się nowy środek antykoncepcyjny. Wśród kobiet przyjmujących go przez rok odsetek tych, które zaszły w ciążę, zmniejszył się (w stosunku do innych leków antykoncepcyjnych) z 20 do10 na 1000. Inaczej mówiąc, ryzyko niepożądanej ciąży zmniejszyło się z 2 do 1%, zmiana bezwzględna wyniosła 1%. Oceny dokonano dla 1000-osobowej populacji kobiet: tak definiowane jest ryzyko bezwzględne. W ocenie ryzyka względnego nie ocenia się populacji 1000-osobowych, ale porównuje wartości ryzyka dla dwóch leków: przyjmowanie nowego leku antykoncepcyjnego zmniejsza ryzyko niepożądanej ciąży o 50% (zmniejszenie z 2 do 1% oznacza de facto 50% redukcję ryzyka). Ten parametr sugeruje, że nowy lek jest dwa razy lepszy niż stary. W rzeczywistości nowy lek zmniejsza bezwzględne ryzyko niepożądanej ciąży o 1% w porównaniu do starego, należy zatem mówić, że nowy lek jest lepszy o 1%, co zupełnie nie robi wrażenia.