Streszczenie
METODY: Wykorzystując bazę Medline i dodatkowe, związane z tym tematem artykuły, dokonano przeglądu piśmiennictwa, obejmującego ostatnie 10 lat, dotyczącego prób ograniczenia powiększania samoistnego krwotoku śródmózgowego. W oparciu o uzyskane dowody, aktualne wytyczne i własną praktykę kliniczną, autorzy tego opracowania zebrali zarówno zgodne, jak i niezgodne dane. Były one podzielone w zależności od sposobu postępowania chirurgicznego bądź zachowawczego, omawiane i oceniane pod względem spodziewanych korzyści, potencjalnego ryzyka i wartości praktycznej. Na końcu, przedstawiono w zarysie obiecujące propozycje na przyszłość.
WYNIKI: Mimo ograniczonej liczby zgodnych dowodów, wyniki niektórych ważnych badań dostarczyły danych na temat czynników ryzyka ekspansji samoistnego krwiaka śródmózgowego, wskazując metody leczenia ukierunkowanego na te właśnie czynniki. Prowadzone duże badania rzuciły światło na cztery główne elementy postępowania, mającego na celu zapobieganie narastaniu zmian krwotocznych: leczenie chirurgiczne krwiaka, redukcja ciśnienia tętniczego krwi, leczenie koagulopatii i zaburzeń krzepnięcia spowodowanych stosowaniem leków przeciwkrzepliwych, stosowanie środków hemostatycznych. Wyniki były w większości rozczarowujące, ale pozwoliły na zrozumienie aspektów nowych badań. Przyszłe strategie postępowania obejmują połączenie leczenia chirurgicznego i zachowawczego oraz zastosowanie środków neuroprotekcyjnych.
PODSUMOWANIE: Ograniczenie krwotoku śródmózgowego we wczesnym okresie choroby jest niezwykle ważne, ponieważ wtórne narastanie objętości krwiaka prowadzi do pogorszenia przebiegu choroby i zgonu. Chociaż istnieje kilka wskazań do leczenia neurochirurgicznego, wyniki leczenia nieoperacyjnego, takiego jak redukcja ciśnienia krwi i normalizacja parametrów krzepnięcia, wydają się korzystne. Rutynowe stosowanie czynników krzepnięcia, poza przypadkami samoistnego krwotoku śródmózgowego spowodowanego stosowaniem doustnych leków przeciwkrzepliwych, nie może być obecnie rekomendowane. To samo dotyczy przyszłych metod leczenia, jak połączenie metod chirurgicznych i leczenia zachowawczego oraz leczenia neuroprotekcyjnego.
SŁOWA KLUCZOWE: ekspansja krwiaka, powiększanie się krwiaka śródmózgowego, krwotok śródmózgowy, nawrót krwawienia, końcowy wynik leczenia
Samoistny krwotok śródmózgowy (spontaneous intracerebral hemorrhage, SICH) stanowi około 15% wszystkich przypadków udaru mózgu i chociaż śmiertelność z nim związana zmniejszyła się w ciągu ostatnich 10 lat, nadal wynosi ona około 20-30% w okresie 3 miesięcy. Objętość ogniska krwotocznego na początku choroby, dalsze jego powiększanie się i przebicie do układu komorowego okazały się niezależnymi czynnikami predykcyjnymi niekorzystnego przebiegu choroby, a powiększanie się rozmiaru krwiaka (definiowane przez Brotta i wsp., patrz dalej) było również czynnikiem ryzyka wczesnego pogorszenia stanu neurologicznego. Obserwacje te wskazują, że wczesne powiększanie się krwotoku ma istotne znaczenie kliniczne. Wzrost objętości krwiaka jest częstym powikłaniem samoistnego krwawienia śródmózgowego, obserwowanym w ponad 70% przypadków i definiowanym jako jakikolwiek wzrost objętości tkankowej lub przebicie do układu komorowego. Brotti wsp. wykazali, że w większości przypadków, to jest w 26%, do powiększenia się ogniska krwotocznego (definiowanego jako wzrost >33% objętości krwiaka stwierdzanej w badaniu tomografii komputerowej w chwili przyjęcia chorego do szpitala) dochodzi w ciągu 4 godzin od wystąpienia objawów choroby, podczas gdy w kolejnych 12% przypadków do narastania krwotoku dochodzi w ciągu następnych 21 godzin. Obserwacje te sugerują, że do powikłania tego dochodzi we wczesnym okresie choroby i w celu jego wykrycia konieczne jest wykonywanie na tym etapie kontrolnych badań tomograficznych. Opinie te potwierdzają wyniki innych badań prospektywnych, które wykazały rzadsze narastanie zmian krwotocznych w późniejszym okresie choroby (tab. 1). Chociaż w badaniach tych stosowano tę samą definicję powiększenia się ogniska krwotocznego, różniły się one jednak w kilku punktach, na przykład pod względem okna czasowego włączenia do badania, czasu wykonywania kontrolnego badania TK, wielkości próby i sposobu obniżana ciśnienia krwi.
Dodaj do ulubionych