Streszczenie
Wprowadzenie
Długotrwała odpowiedź na lewodopę (LDR) w chorobie Parkinsona (PD) odnosi się do poprawy sprawności ruchowej, która utrzymuje się przez kilka dni. Mimo znaczącego udziału LDR w ogólnej odpowiedzi motorycznej na lewodopę zjawisko to przysłaniał bardziej spektakularny efekt krótkotrwałego wpływu lewodopy (SDR). SDR pojawia się zazwyczaj w ciągu kilku minut od podania tego leku i trwa od kilku-kilkunastu minut do godziny, odzwierciedlając w pewnym stopniu stężenie lewodopy w osoczu. LDR natomiast rozwija się w ciągu kilku dni do kilku tygodni od rozpoczęcia stosowania lewodopy, a wygaszanie tego zjawiska trwa również od kilku dni do tygodni od zaprzestania stosowania leku. Nagłe przerwanie podawania lewodopy powoduje szybkie pogorszenie sprawności ruchowej w wyniku braku SDR. Dalsze stopniowe pogorszenie następujące w ciągu kilku dni jest związane ze stopniowym zanikaniem LDR. Kontrastuje ono z natychmiastowym pogorszeniem związanym z SDR, które w praktyce klinicznej może dotyczyć stanów wyłączenia przed przyjęciem kolejnej dawki leku. Farmakologia lewodopy jest zdominowana przez SDR i towarzyszące jej zjawiska motoryczne, takie jak fluktuacje ruchowe i dyskinezy. Są one głównym przedmiotem zainteresowania większości lekarzy klinicystów. Długotrwała odpowiedź na lewodopę, zwykle niedostatecznie rozpoznawana zarówno przez pacjentów, jak i lekarzy spełnia dominującą rolę we wczesnych stadiach PD. LDR wpływa na SDR, a lepsze zrozumienie jej mechanizmów może pomóc w wykorzystaniu tego efektu dla wzmocnienia działania terapeutycznego lewodopy. Autorzy artykułu koncentrują się na fenomenologii LDR i teoriach na temat jej pochodzenia. Dokonując przeglądu informacji na temat LDR, mają nadzieję, że pozwoli to lepiej poznać ten niedostatecznie jeszcze rozumiany aspekt terapii lewodopą w PD.
W pierwszym badaniu, w którym wykazano skuteczność doustnej D,L-dopy, a następnie L-dopy, Cotzias stwierdził: „Interesujące, że początek poprawy po podaniu wystarczająco dużej dawki dopy jest szybki (w ciągu 2-3 godzin), podczas gdy przywrócenie stanu wyjściowego po nagłym odstawieniu tego leku po długotrwałym podawaniu wymaga znacznie dłuższego czasu (4-14 dni)”. Muenter był pod wrażeniem LDR, a jednocześnie jako pierwszy użył określenia „długotrwała odpowiedź”, opisując stopniowe zanikanie działania lewodopy i pogarszanie się funkcji motorycznych, odmienne klinicznie od szybkiego pogorszenia odzwierciedlającego bezpośrednio stężenie leku we krwi. Doszedł do wniosku, że „U pacjentów z PD leczonych lewodopą można wykazać dwa rodzaje poprawy. Jeden z nich jest długotrwały i utrzymuje się 3-5 dni, a drugi – trwa tylko od 1 do 5 godzin.” Warto zauważyć, że obserwacje te zostały poczynione już na początku ery lewodopy, u pacjentów chorujących dość długo. Mimo pojedynczych opisów LDR, które pojawiały się od czasu opisania tego zjawiska po raz pierwszy, dopiero badanie ELLDOPA opublikowane w New England Journal of Medicine przyciągnęło uwagę klinicystów. Celem tego badania było określenie, czy lewodopa zmienia naturalny przebieg choroby Parkinsona. W badaniu uczestniczyło łącznie 361 osób, które były leczone jedną z trzech dawek lewodopy lub otrzymywały placebo przez 40 tygodni. Łączny wynik w skali UPDRS u chorych leczonych lewodopą był istotnie lepszy niż u pacjentów przyjmujących placebo, nie tylko w trakcie leczenia, ale również przez dwa tygodnie po odstawieniu leku. Lewodopa pozostaje nadal najbardziej skutecznym lekiem w PD i prawie każdy pacjent z PD będzie kiedyś leczony lewodopą. Dlatego tak ważne jest, aby zrozumieć LDR i zmaksymalizować jego korzystny wpływ w leczeniu PD.
Dodaj do ulubionych