Streszczenie
Przed 2002 r. określenia przewlekła niewydolność nerek używano w odniesieniu do chorych z postępującym upośledzeniem czynności nerek, za które uznawano wartość wskaźnika przesączania kłębuszkowego (glomerular filtration rate, GFR) mniejszą niż 75 ml/min/1,73 m2 powierzchni ciała. Przewlekła choroba nerek (PChN) jest nowym terminem zaproponowanym przez National Kidney Foundation Kidney Diseaseand Outcome Quality Initiative (KDOQI) w celu klasyfikowania wszystkich chorych, u których upośledzenie czynności nerek trwa co najmniej 3 miesiące i towarzyszy mu lub nie zmniejszona wartość GFR, a także wszystkich chorych, u których wartość GFR wynosząca mniej niż 60 ml/min/1,73 m2 utrzymuje się przez co najmniej 3 miesiące, z czym współistnieje lub nie uszkodzenie czynności (miąższu) nerek. Grupa KDOQI wyróżniła też pięć stopni PChN: • Stopień 1: uszkodzenie nerek z prawidłową lub zwiększoną wartością GFR(>90 ml/min/1,73 m2) • Stopień 2: niewielkie zmniejszenie wartości GFR (60-89 ml/min/1,73 m2) • Stopień 3: umiarkowane zmniejszenie wartości GFR (30-59 ml/min/1,73 m2) • Stopień 4: poważne zmniejszenie wartości GFR (15-29 ml/min/1,73 m2) • Stopień 5: niewydolność nerek (GFR <15 ml/min/1,73 m2 lub konieczność dializowania. Wartości GFR, służące określaniu stopnia PChN, są odpowiednie dla dzieci w wieku powyżej 2 lat, ponieważ u młodszych dzieci są one mniejsze z uwagi na trwające dojrzewanie nerek. Dzieci z PChN mogą zgłaszać się do lekarza z powodu złożonych problemów dotyczących wzrostu, stanu odżywienia, zaburzeń elektrolitowych, osteodystrofii nerkowej, niedokrwistości, zaburzeń odporności, nadciśnienia tętniczego i w związku z przeszczepieniem nerki. Przyczyny Częstość występowania PChN wśród dzieci w wieku poniżej 16 lat wynosi 1,5-3 na 1 000 000. Najczęstszymi przyczynami jej występowania w tej grupie wiekowej są wady urologiczne (~30-33%) oraz glomerulopatie (~25-27%), które łącznie odpowiadają za rozwój ponad 50% opisywanych przypadków schyłkowej niewydolności nerek u dzieci. Wśród innych ważnych przyczyn wymienia się wrodzone nefropatie (~16%) oraz hipodysplazję i dysplazję nerek (~11%). Pochodzące z 2006 r. dane North American Pediatric Renal Trials and Collaborative Studies dostarczyły bardzo zbliżonych informacji (tab. 1). Wiele jest też podobieństw histologicznych wśród PChN wywołanych różnymi przyczynami. Wśród wspólnych mechanizmów odpowiedzialnych za ich powstawanie są procesy swoistego uszkodzenia komórek, działanie czynników wzrostowych oraz czynników metabolicznych. Wszystkie te mechanizmy ostatecznie mogą powodować albo częściowe ustąpienie zmian, albo dodatkowe stwardnienia (bliznowacenie) miąższu nerek.