Przetoczenia krwinek czerwonych

Krwinki czerwone przenoszą związany z hemoglobiną tlen z płuc do naczyń włosowatych, gdzie uwalniają go na drodze dyfuzji do otaczających tkanek, w których stężenie tlenu jest mniejsze. Zdolność do zwiększenia pojemności minutowej serca i przesunięcia krzywej dysocjacji oksyhemoglobiny umożliwia zwykle wyrównanie utraty zdolności przenoszenia tlenu, zwiększonego zapotrzebowania tkanek na tlen lub niedotlenienia. W pewnych jednak okolicznościach mechanizmy wyrównawcze są niewystarczające i korzyść może przynieść dopiero przetoczenie krwinek czerwonych. Pierwsze doświadczenie z przetoczeniem krwi między dwoma psami przeprowadził w 1666 r. Richard Lower na Uniwersytecie Oksfordzkim. W następnym roku francuski lekarz Jean Denys przetaczał krew owiec i cieląt chorym umysłowo, mając nadzieję na zrównoważenie ich nastrojów cechami pochodzącymi od łagodnych, oswojonych zwierząt. U wielu biorców wystąpiły ostre reakcje hemolityczne, a niektórzy z nich zmarli (Denys obwiniał się o zamordowanie jednego z nich), dlatego przetaczanie krwi wstrzymano na ponad wiek. Pierwsze przetoczenie krwi między ludźmi przeprowadził w 1818 r. brytyjski położnik James Blundell, który doniósł o skuteczności tego zabiegu u kobiet po ciężkim krwotoku poporodowym. W połowie XIX stulecia po raz pierwszy przetoczono krew w Stanach Zjednoczonych, ale do początku XX wieku zabiegi te wykonywano rzadko. We wczesnych latach XX stulecia dokonał się duży postęp w przetaczaniu krwi. Zapoczątkowało go odkrycie i opisanie przez Karla Landesteinera systemu grup krwi AB0 (onsam nazwał go systemem ABC), a następnie antygenu Rh. Cukry zajmujące ostatnią pozycję łańcucha uniwersalnych antygenów H obecnych na krwinkach czerwonych mogą zmieniaćje w antygeny A lub B. Zarówno gen transferazy A, jak i transferazy B mają charakterdominujący, zatem można mieć grupę krwi typu A, B, AB lub 0 (wszystkie mają antygen H), przy czym 0 i A są najczęstsze. Układ Rh składa się z więcej niż jednego antygenu, ale najważniejszy jest antygen Rh (D), obecny u większości ludzi. Jego występowanie (+) lub(–) brak odnotowuje się zwykle po opisaniu typu AB0. U poszczególnych osób powstają przeciwciała przeciw obcym antygenom (aloprzeciwciała). W wyniku tego krew grupy 0powinna być tolerowana przez każdego z biorców i można ją przetoczyć w trybie pilnym biorcy o nieznanej grupie krwi, podczas gdy osoby z grupą krwi AB są idealnymi biorcami, ponieważ nie mają aloprzeciwciał przeciw głównym antygenom krwinek czerwonych. Powstawanie przeciwciał przeciw Rh (D) wymaga wcześniejszego zetknięcia się z antygenem Rh. Takie uczulenie może nastąpić u kobiet pozbawionych Rh w momencie rodzenia dziecka, u którego występuje ten antygen (z powodu krwotoku z łożyska lub przetoczenia krwi między płodem a matką), a także w wyniku przetoczenia terapeutycznego. Opracowanie przez Coombsa metody badań przeciwciał krwinek czerwonych umożliwiło odkrycie różnych dodatkowych antygenów krwinek czerwonych, które w prawidłowych warunkach nie są punktami uchwytu dla aloprzeciwciał.