Leki psychotropowe w leczeniu paliatywnym

Tym niemniej krótki przegląd najczęściej stosowanych w opiece paliatywnej grup leków psychotropowych, może być przydatny dla lekarzy pierwszego kontaktu i wykorzystywany jako przewodnik dotyczący zastosowań tych leków w tej grupie pacjentów. W tym artykule omówiono zastosowania leków przeciwpsychotycznych, benzodiazepin, leków przeciwdepresyjnych i leków pobudzających w zwalczaniu objawów depresji, bólu, nudności, paliatywnej sedacji i zaburzeń świadomości. Opieka paliatywna, rozumiana zarówno jako ruch, jak i podspecjalizacja medyczna, rozwijała się od niewielkiego ruchu hospicyjnego skupiającego się na opiece nad umierającymi pacjentami do specjalizacji klinicznej koncentrującej się na zwalczaniu objawów i zapewnianiu wsparcia pacjentom cierpiącym na przewlekłe, zagrażające życiu choroby oraz opiece nad osobami w końcowej fazie życia. Biorąc pod uwagę obciążenie chorobą, jakiego doświadczają ci chorzy, nie zaskakuje, że objawy psychiczne, takie jak obniżony nastrój, lęk i poczucie beznadziejności występują tak samo często, jeżeli nie częściej, jak inne objawy docelowe, w tym ból. Odwrotnie, być może ze względu na podobieństwo do zaburzeń psychicznych i ich leczenia, lekarze zajmujący się opieką paliatywną od dawna wykorzystywali leki psychotropowe – zarówno w tradycyjny sposób, jak i wykorzystując nowe zastosowania – w zwalczaniu różnych objawów. Dowody przemawiające za stosowaniem tych metod są zmienne, czasami wydają się bardziej historyczne niż poparte nagromadzonymi doświadczeniami klinicznymi lub dowodami empirycznymi. Poniżej przedstawiono krótki przegląd niektórych zastosowań leków psychotropowych w opiece paliatywnej i dowodów potwierdzających zasadność ich stosowania. Leki przeciwpsychotyczne Leki przeciwpsychotyczne znalazły różne nowe zastosowania w leczeniu pacjentów z chorobami somatycznymi, również tych objętych opieką paliatywną. Leki z tej grupy dzieli się na typowe i atypowe. Typowe leki przeciwpsychotyczne, do których należą haloperidoli chloropromazyna, są przede wszystkim antagonistami receptora dopaminowego D2 i blokują ten typ receptorów nieswoiście w całym mózgu. Skutkiem tego jest zarówno ich skuteczność w zwalczaniu objawów pozytywnych zaburzeń psychotycznych, np. schizofrenii, jak i powodowanie negatywnych następstw związanych z ich stosowaniem, takich jak zaburzenia funkcji poznawczych i objawy pozapiramidowe (extrapyramidal side effects, EPS). Natomiast atypowe leki przeciwpsychotyczne są antagonistami serotoniny i dopaminy; swoiście blokują jednocześnie różne receptory serotoninergiczne i dopaminergiczne w określonych regionach mózgu. W wyniku serii złożonych interakcji między układami regulacyjnymi serotoniny i dopaminy w różnych szlakach dopaminergicznych atypowe leki przeciwpsychotyczne pomagają w rozwiązaniu paradoksu, jaki początkowo wiązał się z leczeniem typowymi neuroleptykami, umożliwiając leczenie pozytywnych i negatywnych objawów schizofrenii, przy jednoczesnym zmniejszaniu nasilenia działań niepożądanych związanych z uogólnionym zablokowaniem receptorów dopaminergicznych, takich jak EPS.