Stwardnienie rozsiane u dzieci

Definicje

W ciągu ostatnich 20 lat wzrosło zainteresowanie stwardnieniem rozsianym u dzieci (do 18 roku życia). Od czasu opublikowania w 1987 r. pierwszego doniesienia o dużej grupie dzieci dotkniętych tą chorobą nie udało się ustalić jej ogólnie przyjętej definicji. Do roku 2001 kryteria rozpoznawania stwardnienia rozsianego u dorosłych opierały się głównie na objawach klinicznych, rozsianych w czasie i przestrzeni. Kryteria diagnostyczne, uwzględniające wyniki obrazowania przy użyciu rezonansu magnetycznego (MR) opublikowano w 2001 r., a następnie zmodyfikowano w 2005 r. Kryteria te mają jednak ograniczone zastosowanie u dzieci. Rozpoznanie u nich stwardnienia rozsianego zawsze stanowi wyzwanie, zwłaszcza przed okresem dojrzewania. Przyczyną jest nietypowy obraz kliniczny i wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych, a także szerokie spektrum chorób występujących w tej grupie wiekowej, które należy brać pod uwagę w diagnostyce różnicowej. Wyzwanie dla klinicysty może na przykład stanowić różnicowanie pierwszego rzutu stwardnienia rozsianego z ostrym rozsianym zapaleniem mózgu i rdzenia kręgowego (acute disseminated encephalomyelitis, ADEM) u dzieci z pierwszym w życiu epizodem demielinizacji, ze względu na podobieństwo objawów klinicznych obu chorób i brak pewnych markerów laboratoryjnych czy kryteriów neuroobrazowych. Ponieważ SM u dzieci występuje rzadko, dla poszerzenia wiedzy w tym zakresie konieczne jest stworzenie wieloośrodkowych międzynarodowych grup badawczych. W 2002 r. utworzono Międzynarodową Grupę Badawczą Stwardnienia Rozsianego u Dzieci (International Pediatric MS Study Group, www.ipmssg.org). W 2007 r. grupa ta sformułowała robocze definicje nabytych chorób demielinizacyjnych ośrodkowego układu nerwowego (OUN) u dzieci. Ułatwi to rozpoznanie stwardnienia rozsianego i poprawi współpracę między badaczami zajmującymi się tym zagadnieniem.

Rozpoznanie pierwszego epizodu demielinizacji
Zgodnie z opracowanymi kryteriami do rozpoznania ADEM (jednofazowego) konieczne jest stwierdzenie zarówno encefalopatii, jak i objawów wieloogniskowego uszkodzenia układu nerwowego. Czas trwania ADEM może wynosić do 3 miesięcy, a objawy kliniczne i obraz MR mogą się zmieniać. Natomiast zespół izolowanych objawów klinicznych (clinically isolated syndrome, CIS) może mieć zarówno charakter jedno-, jak i wieloogniskowy, lecz zazwyczaj nie obserwuje się encefalopatii.