Tępy uraz brzucha

Podczas wstępnej oceny dziecka, które przebyło tępy uraz brzucha, należy uwzględnić kilka ważnych czynników: dotychczasowe choroby, mechanizm urazu oraz wynik bada­nia przedmiotowego. Na tej podstawie można określić konieczność przeprowadzenia dalszych badań oraz sposób postępowania z dzieckiem po urazie. Dotychczasowy wywiad chorobowy musi uwzględnić wyjściowy stan neurologiczny i rozwój dziecka. Wszelkie zaburzenia spraw­ności umysłowej lub fizycznej znacznie utrud­niają ocenę. Trudno jest też oceniać dziecko, które jeszcze nie mówi. Hemofilia oraz inne zaburzenia zwiększające skłonność do krwa­wień, a także przyjmowanie leków przeciw-krzepliwych lub przeciwpłytkowych stwarzają większe ryzyko powstania poważnych powi­kłań po urazie brzucha. Przebyte lub współ­istniejące zakażenie wirusem Epsteina-Barr zwiększa również zagrożenie uszkodzeniem śledziony. Kluczowe znaczenie ma mechanizm, w jakim doszło do urazu, określający wielkość i kierunek działającej siły. Do czynników obciążających dużym ryzykiem należą: uszkodzenia powstaje w wyniku urazów ko­munikacyjnych, w których ofiara zostaje gwał­townie wyrzucona z miejsca lub jest chroniona tylko pasem bezpieczeństwa, po­trącenie pieszego lub rowerzysty przez samo j chód, obrażenia powstaje podczas jazdy samochodem terenowym lub motocyklem, upadki (ważna jest wysokość, powierzchnia, na którą spadła ofiara, a także pozycja ciała w chwili uderzenia), uderzenia o kierownicę roweru, obrażenia w trakcie uprawiania spor­tu oraz urazy niezwiązane z wypadkiem po­wstaje w wyniku bezpośredniego uderzenia w brzuch. Objawami pozwalającymi przewidzieć IAI, stwierdzanymi podczas badania przedmioto­wego, są: obniżenie wartości skurczowego ci­śnienia tętniczego krwi, tkliwość brzucha, krwiaki podskórne, otarcia, rany lub tzw. ob­jaw pasa bezpieczeństwa (ślady urazu na ścianie brzucha wzdłuż przebiegu pasa bezpieczeństwa), wzdęcie brzucha lub współ­istnienie złamania kości udowej. Prawidłowy wynik badania przedmiotowego nie wyklu­cza IAI. Badania laboratoryjne przydatne pod­czas wstępnej oceny dziecka po przebytym tępym urazie brzucha to: pełna morfologia krwi, aktywność aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) i alaninowej (AlAT) oraz badanie ogólne moczu. Wyniki badań pozwalające przewidzieć IAI obejmują: zmniejszenie wartości hemoglobiny lub he­matokrytu, zwiększoną aktywność AspAT (> 130-400 j.m./l), zwiększoną aktywność AlAT (>100-250 j.m./l) lub krew w moczu (krwinkomocz albo krwiomocz). Ponieważ początkowo wyniki pełniej morfologii krwi mogą być prawidłowe, przydatniejsze jest wykonanie szeregu badań. Również wstęp­ne wartości aktywności amylazy i lipazy mo­gą być prawidłowe, nawet po całkowitym przerwaniu miąższu trzustki. Udowodniono, że większą czujność ma przeprowadzenie se­ryjnych oznaczeń. Obecnie standardową metodą oceny IAI u dzieci stabilnych hemodynamicznie jest wy­konanie tomografii komputerowej (TK). Naj­lepszym sposobem uwidocznienia obrażeń narządów miąższowych jest badanie z uży­ciem środka cieniującego, pozwalającego na umiejscowienie uszkodzenia i określenie jego zasięgu. Opracowano skale ustalające stopień uszkodzenia wątroby, śledziony i nerki, których zakres waha się od krwiaka podtorebkowego do całkowitego rozerwania narządu. Na podstawie wstępnego obrazu TK czasem trudno rozpoznać uszkodzenie jelita lub trzustki, najlepszą metodą jest powtarza­nie badania przedmiotowego i badań labora­toryjnych.