Streszczenie
Przypadek 1 Matka zgłosiła się z pięcioletnim Jasiem do pediatry w celu oceny SPT wykonanych w przedszkolu w ramach badań epidemiologicznych. Jest zaniepokojona, bo testy „wyszły dodatnie". Jaś nie jest obciążony rodzinnie chorobami alergicznymi, sam choruje sporadycznie (1-2/rok), ma śluzowy katar, czasami kaszle. Zmian skórnych nigdy nie miał. Od 4 roku życia uczęszcza do przedszkola, od tego czasu przeszedł raz zapalenie oskrzeli, z gorączką, kaszlem, ale bez duszności i świszczącego oddechu. Wywiad osobniczy: ciąża, poród prawidłowe, karmiony piersią 9 miesięcy. Dom suchy, bez zwierząt. Ojciec pali tytoń, ale „nie przy dziecku." W badaniu przedmiotowym chłopiec w stanie dobrym, skóra elastyczna, bez wykwitów. Węzły chłonne niepowiększone. Uszy - błony różowe, refleks prawidłowy. Nos - drożny, gardło różowe. Osłuchowo - ASM, 88/min. Nad płucami szmer pęcherzykowy prawidłowy, bez szmerów dodatkowych. Brzuch, układ moczowo-płciowy w normie. Zaniepokojona matka wykonała też u dziecka badanie morfologii krwi. Wynik w granicach normy (krwinki białe 7,8x109/l, krwinki czerwone 4,3x109/l, hemoglobina 13,4, hematokryt 42, płytki krwi 289 tys, obraz: limf - 46%, zasadochłonne 1%, kwasochłonne 3%, obojętnochłonne 44%, monocyty 6). Pytania: 1. Czy należy rozpoznać chorobę alergiczną? 2. Czy i jakie leczenie zastosować? Interpretacja Załączone testy skórne wykazują dodatni wynik dla alergenów pyłków traw oraz (nieznaczącą) reakcję w miejscu założenia alergenów roztoczy. Dla ustalenia, czy dziecko jest chore, konieczne jest dokładne zebranie szczegółowego wywiadu (osobniczego i rodzinnego), zbadanie dziecka ze zwróceniem uwagi na potencjalne objawy narządowe chorób alergicznych (szczególnie skóra i układ oddechowy). W razie wątpliwości uzasadnione może być wykonanie innych badań dodatkowych (np. cytologia błony śluzowej nosa czy spirometria u starszego dziecka). W wywiadzie osobniczym analizujemy występowanie zmian skórnych oraz objawów ze strony układu oddechowego (błony śluzowe nosa, występowanie napadowego kaszlu, świstów, wheezingu), spojówek i przewodu pokarmowego. Analizując wywiad rodzinny, bierzemy pod uwagę zwłaszcza obciążenie ze strony matki. Istotne może być narażenie na dym tytoniowy i kontakt ze zwierzętami. Obecnie chłopiec nie ma żadnych objawów choroby alergicznej. Zarówno wywiad rodzinny, jak i osobniczy są ujemne. Jaś jest tylko okresowo narażony na dym tytoniowy. Mimo dodatniego wyniku testów skórnych nie ma podstaw do rozpoznania choroby alergicznej. W związku z tym dziecko nie wymaga żadnego leczenia. Nie jest również uzasadnione profilaktyczne podawanie leków. Należy poinformować matkę, że nawet silnie dodatnie testy skórne same w sobie nie muszą być objawem choroby alergicznej. Dodatni wynik testów skórnych jest jednak czynnikiem ryzyka rozwoju choroby alergicznej. Wskazane jest tylko unikanie narażenia na dym tytoniowy i kontaktu z silnymi alergenami (choć nie ma na to mocnych dowodów). Ponieważ objawy choroby alergicznej mogą wystąpić w każdym okresie życia, należy obserwować dziecko pod kątem ewentualnego wystąpienia objawów alergicznego nieżytu nosa lub astmy.