Niedoczynność tarczycy u dzieci

Wprowadzenie

Hormony tarczycy są niezbędne dla wzrastania i rozwoju neurologicznego dzieci. Morfogeneza tarczycy przypada na siedem pierwszych tygodni życia płodowego, a w dwunastym tygodniu tarczyca rozpoczyna czynność hormonalną (wydzielanie T4, tyroksyny). Zaburzenia czynności tarczycy u noworodka, niemowlęcia lub starszego dziecka mają istotny wpływna ich rozwój. Celem leczenia jest zapewnienie prawidłowego wzrastania i uniknięcie opóźnienia w rozwoju dziecka.

Niedoczynność tarczycy u noworodka
Definicja

Niedoczynność tarczycy w okresie noworodkowym spowodowana jest niewystarczającą syntezą T4. Jest to przyczyna potencjalnego upośledzenia intelektualnego dziecka, która najlepiej poddaje się postępowaniu zapobiegawczemu. Tyroksyna jest niezbędna dla procesu mielinizacji w obrębie ośrodkowego układu nerwowego (OUN), zachodzącego w ciągu trzech pierwszych lat życia. U zdrowego dziecka, urodzonego o czasie, w ciągu 30-60 minut po urodzeniu stężenie tyreotropiny (TSH) wzrasta gwałtownie do 60-80 mIU/l. Do zakończenia pierwszej doby życia pozałonowego stężenie TSH w surowicy noworodka spada szybko do około 20 mIU/l, a następnie, do końca pierwszego tygodnia życia – wolniej – do 6-10 mIU/l. Wzrost wydzielania TSH pobudza syntezę T4, której stężenie w surowicy w 24-36 h po urodzeniu osiąga wartość 10-22 μg/dl (128,7-283,2 nmol/l). Nasilona konwersja T4 do T3 w tkankach obwodowych, jak również wydzielanie T3 przez tarczycę sprawiają, że jej stężenie wzrasta w tym czasie do około 250 ng/ml (3,9 nmol/l). W ciągu czterech pierwszych tygodni po urodzeniu stężenie T4, wolnej T4 oraz T3 stopniowo spada do wartości nadal wyższych niż stwierdzane u dorosłych: T4 7-16 μg/dl (90,1-205,9 nmol/l), wolna T4 0,8-2,0 ng/ml (10,3-25,7 pmol/l), TSH 0,9-7,7 mIU/l.
U dzieci urodzonych przedwcześnie (zwłaszcza w 24-27 tygodniu ciąży), z racji niedojrzałości osi podwzgórzowo-przysadkowo-tarczycowej, stężenie TSH i wolnej T4 w surowicy wzrasta w mniejszym stopniu niż u urodzonych o czasie. We krwi pępowinowej wcześniaków stwierdza się w chwili narodzin niższe stężenia T4, a z powodu ich niedojrzałości i towarzyszących stanów chorobowych niedotyczących tarczycy prawidłowy pourodzeniowy wzrost stężenia T4 zostaje opóźniony. Nieprawidłowe wyniki przesiewowych badań czynności tarczycy u noworodków stwierdza się w grupie wcześniaków nieproporcjonalnie często, zwłaszcza w przypadku paskowych pomiarów stężenia T4 we krwi pobranej przez ukłucie pięty dziecka.