Kamica nerkowa

Opis przypadku

Dziewięcioletni chłopiec został skierowany do lekarza rodzinnego z powodu bólu brzucha i pojawienia się krwi w moczu. Dolegliwości wystąpiły po ćwiczeniach na batucie. Dotychczas nie chorował na nerki ani nie przyjmował żadnych leków. Staranny wywiad dotyczący diety ujawnił, że chłopiec spożywał dużo pokarmów typu fast food i wypijał codziennie około szklanki mleka. Jego ojciec i dziadek chorowali na kamicę nerkową. Badanie przedmiotowe nie wykazało odchyleń od normy. Wyniki badań biochemicznych krwi były prawidłowe, natomiast w badaniu ogólnym moczu stwierdzono ciężar właściwy 1030, pH 6,5 i występowanie dużej ilości krwi, bez białkomoczu. Badanie mikroskopowe moczu wykazało liczne krwinki czerwone o typowej budowie oraz kryształy szczawianu wapnia. Na podstawie spiralnej tomografii komputerowej (TK), bez podania środka cieniującego, stwierdzono dwa dobrze wysycone złogi w miedniczce prawej nerki oraz pojedynczy złóg w lewej nerce. Obserwowano też umiarkowane wodonercze lewostronne i złóg wielkości 3 mm w lewym moczowodzie, który po 24 h odnaleziono w wydalonym moczu.
Analiza złogu wykazała elementy szczawianu i fosforanu wapnia oraz kwasu moczowego. Po trzech tygodniach zbadano mocz gromadzony przez 24 h i stwierdzono jego nadmierne wysycenie szczawianem wapnia, niewielką objętość, wynoszącą 0,84 l, zwiększone wydzielanie wapnia i sodu oraz niewielkie wydzielanie cytrynianu. Analiza diety chłopca wykazała małe spożycie wapnia i duże stężenie sodu. Zalecono dietę ubogosodową oraz ograniczenie produktów mlecznych do litra na dobę, a także wypijanie dodatkowego litra płynów na dobę, z tego jedną trzecią przed snem.

Definicje

Mianem kamicy moczowej określa się występowanie kamieni moczowych w jakimkolwiek miejscu w drogach moczowych, natomiast kamica nerkowa oznacza występowanie kamieni w nerce. W wapnicy nerek następuje odkładanie się soli wapnia w miąższu nerki,w tym w świetle cewek nerkowych, nabłonku cewek oraz tkance śródmiąższowej. Do odkładanych soli wapnia należą zarówno szczawiany, jak i fosforany wapnia. Mogą im towarzyszyć drobne złogi w kielichach nerki. U typowego chorego z pierwotną kamicą nerkową zwykle nie obserwuje się współistnienia wapnicy nerek. Sugeruje się, że wapnica nerek występuje w przebiegu choroby metabolicznej, takiej jak pierwotna hiperoksaluria lub kwasica cewek nerkowych, która odgrywa rolę w powstawaniu kamieni.

Rozpoznawanie kamicy nerek u dzieci

Kamica moczowa rzadko występuje u dzieci. Wyniki ostatnich badań świadczą jednak, że pojawia się coraz częściej. W jednym z niedawnych doniesień podano, że w ostatniej dekadzie częstość występowania kamicy moczowej u dzieci zwiększyła się pięciokrotnie. Rozpoznaje się ją u od około 1 na 1000 do 1 na 7600 dzieci opuszczających szpital, co stanowi około 2-4% kamicy u dorosłych. Nie wiadomo, dlaczego ta częstość jest u dzieci mniejsza, możliwe jednak, że wpływają na to większe stężenia związków hamujących powstawanie kamieni, takich jak cytryniany i magnez, a także związki hamujące tworzenie się makrocząsteczek w moczu. Opisywana częstość występowania kamicy nerkowej u dzieci jest prawdopodobnie zaniżona, ponieważ większość z nich nigdy nie wymaga leczenia w szpitalu z tego powodu. Podobnie jak wśród dorosłych, chłopcy chorują częściej niż dziewczęta, podobnie dzieci białe w porównaniu z dziećmi pochodzenia afroamerykańskiego. W Stanach Zjednoczonych kamienie moczowe częściej występują w miedniczkach nerkowych lub moczowodach, natomiast u dzieci w pewnych regionach świata obserwuje się endemiczne występowanie kamicy pęcherza moczowego.