Nietrzymanie stolca

Problem

Mój syn ciągle miewa incydenty brudzenia bielizny. Ma sześć lat. Czy nie jest on już na tyle duży, aby wiedzieć, że nie należy tego robić?

Często zdarza się, że rodzice przychodzą z dzieckiem do lekarza i wypowiadają tego rodzaju stwierdzenia, czemu towarzyszy frustracja i brak zrozumienia. Dzieci zanieczyszczające się kałem zwykle się tego wstydzą i ze względu na swoje objawy są izolowane przez rówieśników. Wiele rodzin jest zaskoczonych, gdy dowiadują się, że nie są jedynymi, które muszą sobie radzić z tym problemem. Charakter objawów nie pozwala na poruszanie tego tematu w luźnej rozmowie. Niektórzy rodzice myślą, że ich dziecko jest zwyczajnie trudne lub leniwe, inni zaś niepokoją się, że dzieje się z nim coś bardzo złego. Czy dziecko jest dotknięte czynnościowym nietrzymaniem stolca, czy też istnieje jakaś choroba organiczna lub zaburzenie neurologiczne, które wymaga, aby się nim zająć? Przede wszystkim należy określić, w jaki sposób lekarz może różnicować czynnościowe i organiczne nietrzymanie stolca i jak można je leczyć.

Definicja

Czynnościowym nietrzymaniem stolca określa się powtarzające się, mimowolne brudzenie bielizny kałem, niezwiązane z chorobą lub wadą organiczną. Brudzenie wiąże się z wydalaniem różnych ilości stolca, od plamienia aż po wypróżnienie normalnej wielkości (rzadko). Pojęcie nietrzymania kału wprowadził Weissenberg w 1926 roku w celu stworzenia odpowiednika moczenia. Najczęstszą przyczyną czynnościowego nietrzymania kału jest retencyjne zaparcie stolca z wyciekaniem luźnego stolca po ściankach jelita grubego na zewnątrz przez odbyt.
Dzieci powinny osiągnąć zdolność kontroli wypróżnień do wieku 4 lat. Psychologowie definiują nietrzymanie stolca jako wydalanie stolca normalnej wielkości w nieodpowiednich miejscach przez dziecko powyżej 4 lat i odróżniają je od brudzenia bielizny, które polega na mimowolnym wyciekaniu stolca. W rzadkich przypadkach pediatra może jednak zetknąć się z dzieckiem niemającym zaparcia stolca, u którego nie występują istotne zaburzenia sfery psychicznej, a które wydala prawidłowej wielkości stolec do majteczek. Definicja psychologiczna odróżnia zatem nietrzymanie kału, jako zaburzenie zachowania, od mimowolnego wyciekania stolca. Lekarze powinni jednak zdawać sobie sprawę z tego, że chociaż czynnościowe nietrzymanie stolca jest wynikiem rzeczywistych zmian strukturalnych i czynnościowych okolicy odbytowo-odbytniczej, w wielu przypadkach na genezę tych zaburzeń składają się również czynniki psychogenne, gdyż nietrzymaniu stolca niejednokrotnie towarzyszą problemy psychologiczne zarówno pierwotne, jak i wtórne.