Interwencje psychobiospołeczne w autyzmie

Spektrum zaburzeń autystycznych (autism spectrum disorders, ASD) to przewlekłe i, jak do niedawna sądzono, rzadkie zaburzenia charakteryzujące się problemami w komunikacji społecznej. Związane z nimi koszty społeczne są wysokie, podobnie jak cierpienie chorych i ich rodzin. Interwencje terapeutyczne mogą istotnie poprawić samodzielność i jakość życia chorych z ASD. Celowe są oddziaływania długotrwałe, z uwzględnieniem predyspozycji chorego oraz zaangażowaniem jego środowiska, a w szczególności rodziny. Jak dotąd programy o największej udowodnionej skuteczności są oparte na założeniach terapii poznawczo-behawioralnej. Od niedawna coraz więcej uwagi poświęca się oddziaływaniom neuropsychoterapeutycznym.
Spektrum zaburzeń autystycznych obejmuje problemy rozwojowe charakteryzujące się nieprawidłowościami zachowania w zakresie interakcji społecznych, komunikacji werbalnej i pozawerbalnej, jak również ograniczonym repertuarem aktywności, zachowaniami stereotypowymi i rytuałami. Częstość występowania wszystkich wariantów zaburzenia wynosi około1%. W badaniach epidemiologicznych wykazano, że około70% przypadków ASD przebiega ze współwystępowaniem przynajmniej jednego innego zaburzenia. Koszty leczenia i wynikające z ograniczonej produktywności chorych wynoszą około 1-1,5 miliona euro na jeden rozpoznany przypadek. Nazwa ASD jest nadal nieoficjalnym terminem dla podgrupy tak zwanych całościowych zaburzeń rozwoju (pervasive developmental disorder, PDD) według ICD-10 i DSM-IV-R. Ten termin oficjalnie będzie wprowadzony do DSM-5 (planowanym na maj 2013 r.), co wiąże się zmianą kryteriów diagnostycznych (www.dsm5.org). Do ASD zaliczono:

• autyzm dziecięcy,
• zespół Aspergera,
• autyzm atypowy,
• całościowe zaburzenia rozwojowe bliżej nieokreślone.

Za pierwotne przyczyny ASD uważa się zwłaszcza czynniki genetyczne i środowiskowe czynniki wyzwalające, które prowadzą do zmian neurobiologicznych i neuropsychologicznych w wyniku czego pojawia się określony fenotyp kliniczny. Przebieg ASD jest przewlekły powodujący istotne ograniczenie funkcjonowania w każdym okresie życia. Jak dotąd tylko około 25% chorych jest w stanie niezależnie funkcjonować w dorosłym życiu.