Powikłania cukrzycy
Znaczenie chirurgicznego opracowania odleżyn w kompleksowym leczeniu ran przewlekłych
dr hab. n. o zdr. Beata Pięta, prof. UMP
- Kompleksowe leczenie ran przewlekłych (KLRP) – charakterystyka programu
- Jakość życia pacjentów z odleżynami oraz rola edukacji w przygotowaniu do samoopieki
- KLRP jako odpowiedź na potrzeby kliniczne chorych z trudno gojącymi się ranami oraz ważny krok w stronę humanizacji opieki i efektywności systemowej
Rana przewlekła to uszkodzenie ciągłości skóry i/lub tkanek głębiej położonych, niewykazujące tendencji do gojenia w typowym czasie fizjologicznym (w ciągu 4-6 tygodni) mimo właściwego leczenia przyczynowego i miejscowego. Proces gojenia w ranach przewlekłych jest zaburzony na jednym lub kilku etapach: w fazie zapalnej, proliferacyjnej lub remodelingu, co skutkuje utrzymującym się stanem zapalnym i niedostateczną odbudową tkanek1,2.
Zgodnie z definicją European Wound Management Association (EWMA) rany przewlekłe obejmują m.in.: odleżyny (pressure injuries), owrzodzenia żylne i tętnicze kończyn dolnych, owrzodzenia w przebiegu cukrzycy oraz rany pooperacyjne o przedłużonym czasie gojenia3. Odleżyna (pressure ulcer, pressure injury) jest określana jako miejscowe uszkodzenie skóry i/lub tkanek podskórnych, zwykle nad wyniosłością kostną, spowodowane długotrwałym lub powtarzającym się uciskiem, tarciem bądź siłami ścinającymi, które prowadzą do niedokrwienia, martwicy i zaburzenia odżywienia tkanek4.
W klasyfikacji odleżyn według National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP)/European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP)/Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA) wyróżnia się 4 zasadnicze stopnie zaawansowania (I-IV), a także kategorie dodatkowe, takie jak odleżyna nieokreślonego stopnia oraz głęboka odleżyna tkankowa5.
Problem trudno gojących się ran dotyczy ok. 20 mln ludzi na całym świecie, a liczba ta może jeszcze znacznie wzrosnąć z powodu coraz powszechniejszego występowania chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość i cukrzyca. Ocenia się, że w Polsce pół miliona pacjentów cierpi z powodu ran przewlekłych. I są to dane wysoce niedoszacowane. Problem odleżyn może dotyczyć nawet 270 000 pacjentów w Polsce. Tylko 50% odleżyn ulega wygojeniu w ciągu jednego roku6-8.
Odleżyny są uznawane za jedno z najczęstszych powikłań unieruchomienia i niewłaściwej pielęgnacji pacjentów, a jednocześnie stanowią poważny problem zdrowia publicznego. Ich występowanie istotnie wpływa na jakość życia chorych, powodując przewlekły ból, ograniczenie mobilności, utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu, a także poczucie zależności od opiekunów i personelu medycznego. Prowadzi to do obniżenia dobrostanu psychicznego pacjenta, rozwoju objawów depresyjnych oraz pogorszenia relacji społecznych.
