Rutynowa przesiewowa ocena długości szyjki macicy w celu zapobiegania porodom przedwczesnym

Jennifer McIntosh, DO
Helen Feltovich, MD
Vincenzo Berghella, MD
Tracy Manuck, MD

Society for Maternal-Fetal Medicine

Odpowiedzi na często zadawane pytania na temat odpowiedniego czasu mierzenia długości szyjki macicy.

Każdego roku na całym świecie 15 milionów dzieci rodzi się przedwcześnie, co jest przyczyną 1,1 miliona zgonów, a także krótko- i długotrwałej niesprawności u wielu dzieci, które przeżyją. W krajach o wysokich przychodach porody przedwczesne (PTB – preterm birth) są główną przyczyną zgonu dzieci w wieku <5 lat, a na całym świecie drugą co do częstości przyczyną zgonów, ustępującą jedynie zgonom z powodu zapalenia płuc. Dostępnych jest niewiele testów prognostycznych pozwalających przewidywać, które ciąże zakończą się przedwcześnie. Większość PTB (2/3) następuje samoistnie, a ryzyko ponownego wystąpienia tego samego problemu podczas następnych ciąż jest duże. Wywiad wcześniejszego samoistnego PTB jest historycznie najsilniejszym czynnikiem ryzyka samoistnego porodu przedwczesnego.

Celem niniejszego opracowania jest dokonanie przeglądu wskazań i racjonalnych podstaw do przesiewowej oceny długości szyjki macicy w celu zapobiegania PTB w różnych sytuacjach klinicznych.

Jakie jest kliniczne znaczenie krótkiej szyjki macicy w ocenie ultrasonograficznej?

Spośród kobiet z wywiadem wcześniejszego samoistnego PTB tylko 10% rodzi kolejne dziecko przed 34 tygodniem ciąży. Obecnie najlepszym klinicznym sposobem przewidywania samoistnego PTB jest ocena długości szyjki macicy w drugim trymestrze ciąży za pomocą ultrasonografii przezpochwowej. Szyjkę o długości <10 centyla dla wieku ciążowego uważa się za krótką. W okresie od 18 do 24 tygodnia ciąży 10 centylowi odpowiada długość szyjki macicy <25 mm.

Ryzyko samoistnego PTB jest odwrotnie proporcjonalne do długości szyjki macicy: u kobiet z najkrótszą szyjką macicy ryzyko wcześniactwa jest największe.

Największe ryzyko PTB występuje więc u kobiet mających wcześniejsze samoistne PTB w wywiadzie oraz krótką szyjkę macicy. Mimo to stwierdzenie krótkiej szyjki macicy, niezależnie od wcześniejszego wywiadu położniczego, jest czynnikiem wiążącym się stale i w powtarzalny sposób ze zwiększonym ryzykiem samoistnego PTB dla wszystkich wartości progowych wieku ciążowego oraz w różnych populacjach pacjentek.

Czy należy wykonywać badanie ultrasonograficzne przez powłoki brzuszne, czy przezpochwowe?

Ultrasonografię przezpochowową uważa się za referencyjną metodę pomiarów długości szyjki macicy. W przeciwieństwie do ultrasonografii przez powłoki brzuszne pomiary w badaniu przezpochwowym są wysoce powtarzalne i nie wpływają na nie takie czynnik...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Jakie jest kliniczne znaczenie krótkiej szyjki macicy w ocenie ultrasonograficznej?

Spośród kobiet z wywiadem wcześniejszego samoistnego PTB tylko 10% rodzi kolejne dziecko przed 34 tygodniem ciąży. Obecnie najlepszym klinicznym sposobem przewidywania [...]

Jakie kroki należy podjąć, aby dokładnie ocenić długość szyjki macicy?

Po opróżnieniu przez pacjentkę pęcherza moczowego należy wprowadzić głowicę przezpochwową do przedniej części sklepienia pochwy i umieścić ją w taki sposób, [...]

Jeżeli ocenia się ultrasonograficznie długość szyjki macicy, w którym momencie ciąży należy dokonywać tej oceny?

Jeżeli dokonuje się przesiewowej oceny długości szyjki macicy, nie należy rutynowo mierzyć szyjki przed 16 tygodniem ciąży. Przed upływem tego czasu [...]

W jaki sposób powinno się różnić podejście do przesiewowej oceny długości szyjki macicy u kobiet z wywiadem lub bez wywiadu porodu przedwczesnego?

Podejście do przesiewowej oceny długości szyjki macicy różni się w zależności od charakterystyki pacjentki i czynników ryzyka. American College of Obstetricians [...]

Czy u kobiet wcześniej leczonych z powodu dysplazji szyjki (bez PTB w wywiadzie) należy dokonywać rutynowej przesiewowej oceny długości szyjki macicy?

Nie. Nie ma wystarczających dowodów, które potwierdzałyby zasadność dodatkowej przesiewowej oceny u kobiet po wcześniejszym zabiegu elektrochirurgicznym (elektrokonizacja szyjki macicy) lub [...]

Czy należy dokonywać rutynowej przesiewowej oceny długości szyjki macicy po założeniu szwu na szyjkę?

Nie. W kilku małych badaniach próbowano odpowiedzieć na to pytanie w odniesieniu do wszystkich typów zabiegu założenia szwu na szyjkę (wskazanego [...]

Czy u kobiet w ciąży wielopłodowej należy dokonywać rutynowej przesiewowej oceny długości szyjki macicy?

U kobiet w ciąży wielopłodowej szyjka jest krótsza i wiąże się ze zwiększonym ryzykiem PTB. W dużym badaniu Preterm Prediction Study [...]

Przesiewowa ocena długości szyjki macicy w celu zapobiegania porodowi przedwczesnemu

Yair J. Blumenfeld, MD, Patrick S. Ramsey, MD, MSPH

Jaka jest rola przesiewowej oceny długości szyjki macicy w przewidywaniu PTB u kobiet w innych sytuacjach klinicznych?

U kobiet z ostrymi objawami zagrażającego porodu przedwczesnego ocena długości szyjki macicy za pomocą ultrasonografii przezpochwowej może posłużyć jako ważne uzupełnienie [...]