prof. dr hab. n. med. Włodzimierz Baranowski

Szanowni Państwo!

Począwszy od niniejszego numeru naszego dwumiesięcznika istotną zmianą w formule „Ginekologii po Dyplomie” będzie publikacja artykułów jedynie polskich autorów. Oczywiście opracowania te będą oparte na najbardziej aktualnych danych z piśmiennictwa światowego.

Tematem przewodnim bieżącego wydania „Ginekologii po Dyplomie” jest przydatność ultrasonografii przezpochwowej (TVUS) opartej na ujednoliconych kryteriach grupy International Endometrial Tumor Analysis (IETA) jako kluczowego narzędzia nie tylko we wstępnej, niezabiegowej diagnostyce, lecz także w stratyfikacji ryzyka raka endometrium. Autorka tego artykułu daje PT czytelnikom możliwość zapoznania się z najnowszymi danymi na temat wartości diagnostycznej TVUS w patologii onkologicznej endometrium, roli prognostycznej tego badania oraz jego miejsca w nowoczesnym, zintegrowanym modelu diagnostyczno-leczniczym pacjentek z rakiem endometrium. Opracowanie warte polecenia chociażby ze względu na fakt powszechności badania TVUS oraz niewątpliwych postępów w ostatnich latach w zakresie interpretacji obrazów ultrasonograficznych.

Opracowanie na temat potencjalnych zagrożeń wynikających z interakcji hormonalnych leków antykoncepcyjnych z lekami przeciwdepresyjnymi nawiązuje do artykułu z jednego z poprzednich wydań „Ginekologii po Dyplomie” (grudzień 2025) poświęconego wpływowi antykoncepcji hormonalnej na nastrój i zdrowie psychiczne kobiet, zwłaszcza z zaburzeniami lękowymi i depresją. Przedstawiono w nim możliwe korzyści dla pacjentki płynące z zastosowania antykoncepcji hormonalnej o przedłużonym uwalnianiu oraz praktycznych modyfikacji leczenia w celu unikania interakcji zarówno lek–lek, jak i lek–choroba. Bardzo praktyczne opracowanie ułatwiające podejmowanie decyzji terapeutycznych w codziennej praktyce ambulatoryjnej – warte zapoznania się.

Pokłosiem swoistej epidemii cięć cesarskich jest zauważalny wzrost liczby kobiet z endometriozą w bliźnie po cięciu cesarskim. Artykuł, który chciałbym Państwu polecić, jest kompleksowym opracowaniem obejmującym definicję, dane epidemiologiczne, diagnostykę i symptomatologię endometriozy powłok brzucha (AWE). Autorka z wykorzystaniem bogato ilustrowanego własnego materiału klinicznego przedstawia zarówno wyzwania operacyjne związane z leczeniem niektórych pacjentek, ryzyko nawrotu choroby, jak i ryzyko onkologiczne związane z AWE. Artykuł warty szczególnej uwagi.

Szczególnie położnikom i specjalistom medycyny rozrodu polecam publikację, z której można się dowiedzieć, czym jest i jak powinna przebiegać wizyta przedkoncepcyjna, a zwłaszcza jak udzielać takich porad kobietom z chorobami przewlekłymi i zakaźnymi. Autorka tego obszernego artykułu przedstawia wpływ wyżej wymienionych stanów na przebieg ciąży oraz rozwój płodu, a jednocześnie metody profilaktyki wad wrodzonych u dziecka. Osobne miejsce w opracowaniu zajmuje omówienie zasad suplementacji w okresie przedkoncepcyjnym (kwasu foliowego, witaminy D i innych mikroelementów). Cennym uzupełnieniem, chociaż w praktyce trudnym do zrealizowania, są wzorce zachowań prozdrowotnych w okresie przedkoncepcyjnym i w czasie ciąży – ciekawe przedstawienie wydawałoby się oczywistych zaleceń.

Przede wszystkim położników zachęcam do zapoznania się z opracowaniem zespołu anestezjologicznego na temat problemu tzw. trudnych dróg oddechowych u ciężarnych i aspiracji treści żołądkowej w przypadku znieczulenia ogólnego – zagadnienie z zakresu głównie anestezjologii, ale w bezpośredni sposób dotyka także strony położniczej. Jeszcze w większym stopniu zespołu położniczego dotyczą powikłania związane ze znieczuleniem przewodowym: wysokie znieczulenie podpajęczynówkowe i toksyczność leków znieczulenia miejscowego – ponownie powikłania typowo anestezjologiczne, ale bezpośrednio dotyczące czynności położniczych. Ostatnim elementem tego opracowania jest bardzo praktyczne przedstawienie postępowania w przypadku masywnego krwotoku położniczego wskazujące na konieczność precyzyjnie skoordynowanej współpracy zespołu położniczego i anestezjologicznego.

Przedstawione wyżej moje wysoce subiektywne rekomendacje nie wyczerpują tematów poruszanych w aktualnym wydaniu „Ginekologii po Dyplomie”. Zachęcam zatem Państwa do zapoznania się również z pozostałymi, równie interesującymi opracowaniami zawartymi w niniejszym numerze czasopisma. Życzę przyjemnej i pożytecznej lektury.