Choroba wieńcowa u pacjenta z nabytą wadą serca

lek. Małgorzata Kowalczyk
prof. dr hab. n. med. Mirosław Kowalski

Klinika Wad Wrodzonych Serca, Instytut Kardiologii, Warszawa

Adres do korespondencji: lek. Małgorzata Kowalczyk

Klinika Wad Wrodzonych Serca, Instytut Kardiologii, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa

e-mail: mkowalczyk1@ikard.pl

  • W nadchodzących latach najczęściej diagnozowaną wadą zapewne pozostanie zwężenie zastawki aortalnej o podłożu degeneracyjnym, często rozwijające się równolegle z chorobą wieńcową
  • Omówienie problematyki współwystępowania choroby wieńcowej i stenozy aortalnej, niedomykalności aortalnej oraz pierwotnej i wtórnej niedomykalności mitralnej


Choroby układu krążenia są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i Europie1. Powodem najwyższego wskaźnika umieralności w tej grupie jest choroba wieńcowa2. Wczesny okres jej rozwoju przebiega podstępnie. Pojawiająca się w późniejszych etapach dławica piersiowa wskazuje zwykle na zaawansowane, nieodwracalne zmiany miażdżycowe tętnic wieńcowych. Liczba osób z chorobą niedokrwienną serca, z uwagi na jej różnorodny obraz kliniczny, jest zapewne niedoszacowana. Wady zastawkowe stwierdza się u około 2,5% populacji3. Rosnąca długość życia i zmniejszenie liczby chorych z wadami reumatycznymi sprawiają, że kardiolodzy coraz częściej diagnozują wady degeneracyjne, u podłoża których leży przewlekły proces zapalny4.

Częstość występowania zarówno choroby wieńcowej, jak i wad zastawkowych na podłożu degeneracyjnym wzrasta z wiekiem, dlatego też ich współwystępowanie dotyka pacjentów w późnych dekadach życia. Wiek, zaawansowanie schorzeń oraz współistnienie chorób powodują, że diagnostyka i leczenie chorych stanowią wyzwanie dla zespołu prowadzącego, nawet w erze interwencji wewnątrznaczyniowych. Rokowanie w tych grupach chorych jest niepewne. Zaawansowany wiek i wysoka punktacja w skali kruchości nie zawsze są uwzględniane w skalach ryzyka, przewidywaniu korzyści po leczeniu oraz jakości i długości życia. Co więcej, łączne ryzyko wady zastawkowej i choroby niedokrwiennej wydaje się większe niż prosta suma ryzyka tych schorzeń występujących osobno.

Patofizjologia

Populacja pacjentów z nabytą wadą serca jest heterogenna. W odpowiedzi na swoisty rodzaj obciążenia serce uruchamia mechanizmy kompensacyjne pozwalające utrzymać jego prawidłowy rzut.

W odpowiedzi na zwężenie zastawki, obecnie najczęściej dotyczące zastawki aortalnej, zachodzą procesy, które pozwalają zachować funkcję lewej komory w warunkach przeciążenia ciśnieniowego. Podstawowym mechanizmem, dzięki któremu mięsień lewej komory utrzymuje siłę skurczu, jest zwiększenie liczby i masy włókien mięśniowych obserwowanych makroskopowo jako koncentryczny przerost. Dzięki temu objętość wyrzutowa utrzymuje się w granicach normy mimo zmniejszonej powierzchni drogi odpływu lewej komory. Nadmierny przerost mięśnia i zwiększenie ciśnienia napełniania powodują następstwa hemodynamiczne w postaci obciążenia jamy lewego przedsionka, łożyska płucnego, a następnie prawej komory.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Stenoza aortalna a choroba wieńcowa

Zwężenie zastawki aortalnej jest najczęstszą wadą zastawkową u dorosłych i dotyczy przede wszystkim osób w wieku podeszłym5. Jego główną przyczyną w [...]

Niedomykalność aortalna a choroba wieńcowa

Niedomykalność aortalna powstaje w wyniku zmian morfologicznych płatków zastawki, poszerzenia pierścienia aortalnego lub zmiany geometrii aorty wstępującej. W krajach rozwiniętych w [...]

Wtórna niedomykalność mitralna

Niedomykalność mitralna jest drugą co do częstości występowania nabytą wadą zastawkową serca3. Nie ogranicza się tylko do płatków zastawki mitralnej, ale [...]

Pierwotna niedomykalność mitralna a choroba wieńcowa

Pierwotna niedomykalność mitralna jest chorobą aparatu zastawki – płatków, pierścienia i nici ścięgnistych. Najczęstszą etiologią wady są zmiany degeneracyjne. W pozostałych [...]

Specyfika decyzji klinicznych

Spektakularny rozwój kardiologii w ostatnich latach nie byłby możliwy, gdyby nie rzetelne wnioski z licznych badań i wieloletniej obserwacji pacjentów. Zalecenia [...]

Podsumowanie

Rozwój techniki i postępy farmakoterapii pozwoliły na wydłużenie życia pacjentów. Ten niekwestionowany sukces niesie ze sobą nowe wyzwania, czyli leczenie pacjentów, [...]