Chlamydia trachomatis – czy tylko zapalenie spojówek?

dr n. med. Jolanta Rusiecka-Ziółkowska

Katedra i Zakład Mikrobiologii, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Adres do korespondencji: dr n. med. Jolanta Rusiecka-Ziółkowska, Katedra i Zakład Mikrobiologii, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, ul. T. Chałubińskiego 4, 50-368 Wrocław; e-mail:jolanta.rusiecka-ziolkowska@umed.wroc.pl

Zapalenie spojówek jest jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów do lekarza. Chlamydia trachomatis jest czynnikiem etiologicznym wywołującym nie tylko zapalenie spojówek. Może być także przyczyną współistniejących zmian w układzie moczowo-płciowym, stanowi zagrożenie dla noworodków, powodując zapalenie spojówek i zapalenie płuc. Przedstawione w artykule charakterystyka drobnoustroju, chorobotwórczość, diagnostyka i leczenie mogą pomóc w postępowaniu w takich przypadkach.

Wprowadzenie

Zapalenie spojówek jest jednym z najczęstszych schorzeń, z którymi pacjenci zgłaszają się do lekarza rodzinnego i do okulisty. Objawy w większości przypadków ustępują samoistnie w ciągu 7-10 dni, nawet bez stosowania leków przeciwzapalnych i antybiotyków. Jednak w przypadku niektórych patogenów nieleczone zapalenie przechodzi w stan przewlekły i prowadzi do powikłań.

Chlamydia trachomatis jest bakterią powodującą różne schorzenia, między innymi jaglicę, która mimo upływu lat jest nadal istotną przyczyną utraty wzroku w krajach rozwijających się.1 W krajach uprzemysłowionych zakażenia te stanową problem u młodych osób oraz stwarzają ryzyko przeniesienia zakażenia na noworodka w trakcie porodu i w konsekwencji – wystąpienia zapalenia spojówek i zapalenia płuc.

Chlamydia trachomatis jest bezwzględnym drobnoustrojem wewnątrzkomórkowym, należy do rodziny Chlamydiaceae, rodzaju Chlamydia, wywołuje zakażenia tylko u ludzi. Wyróżniamy trzy grupy serowarów w tym gatunku odpowiedzialnych za różne schorzenia. Serowary A, B, Ba i C wywołują jaglicę, serowary D-K, urogenitalne, są odpowiedzialne za zakażenia w układzie moczowo-płciowym oraz wtrętowe zapalenie spojówek u dorosłych i noworodków, natomiast serowary L1-L3 związane są z ziarniniakiem wenerycznym (LGV – lymphogranuloma venereum).

Chlamydie są drobnoustrojami z pogranicza bakterii i wirusów. Ich ściana komórkowa budową przypomina ścianę bakterii Gram(−), nie zawiera jednak peptydoglikanu. Białka błony zewnętrznej (MOMP – major outer membrane protein) są zróżnicowane u poszczególnych gatunków i stanowią podstawę do tworzenia serowarów. Wielkość drobnoustrojów wynosząca 0,2-1,3 μm oraz korzystanie z systemu energetycznego komórek gospodarza zbliżają je do wirusów; podobnie jak one nie namnażają się na sztucznych podłożach bakteriologicznych.

Cechą charakterystyczną chlamydii jest unikalny cykl rozwojowy, obejmujący dwie formy. Pierwsza to ciałko elementarne (EB – elementary body), małe (200-400 nm), zakaźne, zewnątrzkomórkowe, nieaktywne metabolicznie. Drugie, kilkakrotnie większe cia...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Postacie kliniczne

Jaglica (trachoma, egipskie zapalenie spojówek, pęcherzowe zapalenie spojówek) jest chorobą, która była znana już w starożytnym Egipcie. Do Europy dotarła w XIII wieku, [...]

Wtrętowe zapalenie spojówek u dorosłych

Zapalenie spojówek u osób dorosłych przenoszone jest na drodze kontaktów seksualnych. Może też być wynikiem autoinfekcji po przeniesieniu na spojówkę materiału zawierającego [...]

Wtrętowe zapalenie spojówek u noworodków

Do zakażenia noworodka dochodzi podczas porodu, w trakcie przechodzenia przez kanał rodny zakażonej matki. Ryzyko przeniesienia infekcji w trakcie porodu ocenia się na [...]

Zakażenia układu moczowo-płciowego

U 70-95% kobiet zakażenie ma przebieg bezobjawowy, co stanowi ryzyko przeniesienia infekcji na partnera lub w przypadku ciężarnej – na noworodka. W układzie moczowo-płciowym [...]

Diagnostyka

W przypadku podejrzenia zakażenia o etiologii Ch. trachomatis bardzo ważne jest właściwe pobranie materiału. Wydzielina ropna nie jest odpowiednia do badania, ponieważ chlamydie [...]

Leczenie

Pacjenci z dodatnim wynikiem badania laboratoryjnego poddani leczeniu z powodu infekcji wywołanej przez Ch. trachomatis powinni powstrzymać się od kontaktów seksualnych przez cały [...]

Podsumowanie

Chlamydia trachomatis jest bakterią, która wywołuje nie tylko zapalenia spojówek u dorosłych i noworodków, ale także zakażenia w układzie moczowo-płciowym. Należy o tym pamiętać, ponieważ [...]