Temat numeru
Usunięcie zaćmy techniką bag-in-the-lens w populacji pediatrycznej
lek. Joanna Bogatko1,2
lek. Tomasz Kędzierski1,2
lek. Nela Poznańska1
dr hab. n. med. Sławomir Cisiecki1,2
- W artykule opisano technikę bag-in-the-lens (BIL) stosowaną w zabiegu usunięcia zaćmy u dzieci oraz główne założenia operacji zaćmy z wszczepieniem soczewki. Technika BIL znajduje zastosowanie u pacjentów pediatrycznych, u których priorytetem jest utrzymanie przezierności osi wzrokowej w okresie kluczowym dla rozwoju widzenia. Może być zalecaną metodą pierwszego wyboru u dzieci, poprawiającą rokowanie wizualne i redukującą potrzebę dodatkowych interwencji
Zaćma wrodzona/dziecięca stanowi najczęstszą, potencjalnie odwracalną przyczynę ślepoty w populacji pediatrycznej. Jej wczesne usunięcie jest kluczowe dla rozwoju widzenia, niemniej chirurgia zaćmy stosowana u dzieci stawia większe wyzwania niż u dorosłych, ponieważ zabiegi przeprowadza się na małej gałce ocznej, często ze współwystępującymi wadami rozwojowymi przedniego odcinka. Przyczyną niepowodzeń są powikłania w postaci zmętnienia osi wzrokowej, jaskry wtórnej; nie bez znaczenia pozostają trudności w ustaleniu właściwej mocy soczewki wewnątrzgałkowej (IOL – intraocular lens) i docelowej refrakcji z uwagi na wzrost oka i zmiany refrakcji w czasie.
Stosowaną techniką w zabiegu usunięcia zaćmy z wszczepem soczewki jest metoda bag-in-the-lens polegająca na umieszczeniu specjalnej IOL między przednią a tylną torebką soczewki. Wykazuje ona znacznie niższą częstość zmętnienia osi wzrokowej w porównaniu z metodami konwencjonalnymi – przejrzystość osi wzrokowej w 5-letniej obserwacji utrzymuje się w granicach 91-97% oczu. Odnotowano przy tym rzadkie przypadki jaskry wtórnej (ok. 2%) oraz niewielką liczbę powikłań zapalnych, zwykle łatwych do opanowania. Wyniki refrakcyjne są zadowalające – większość dzieci osiąga refrakcję bliską założonej, ponad połowa zaś w granicach ±2,0 D od emmetropii.
Patomechanizm zaćmy dziecięcej
W skali światowej zaćma u dzieci stanowi 5-20% przypadków ślepoty i poważnego upośledzenia wzroku. Częstość występowania waha się w granicach 1,8-3,6 na 10 000 dzieci rocznie. Jest wyższa w państwach o gospodarce rozwijającej się (0,63-13,6 na 10 000) w porównaniu z tymi o wysokich dochodach (0,42-2,05 na 10 000)1.
Zaćma dziedziczna stanowi blisko 30% wszystkich przypadków zaćmy w populacji dziecięcej, a 75% z nich dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący, pozostałe zaś wykazują dziedziczenie autosomalne recesywne lub sprzężone z chromosomem X. Aktualnie znanych jest >115 genów, których mutacje odpowiadają za rozwój zaćmy2.
W większości przypadków zaćmy obustronnej niezwiązanej z zespołem nie udaje się zidentyfikować przyczyny. W pozostałych mogą nią być zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca (DM – diabetes mellitus), hipoglikemia, hipokalcemia, galaktozemia, in...
