Czy terapia przeciwcukrzycowa wpływa na ryzyko neowaskularyzacji plamki?
Analogi glukagonopodobnego peptydu 1 a zwyrodnienie plamki związane z wiekiem
mgr farm. Monika Morawska-Szemraj
dr n. med. Maciej Szemraj
- Niniejszy artykuł stanowi przegląd prac badawczych dotyczących zastosowania analogów glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1) oraz ich wpływu na zmniejszenie ryzyka rozwoju neowaskularyzacji plamki
Wraz ze wzrostem zastosowania analogów glukagonopodobnego peptydu 1 przez pacjentów z cukrzycą typu 2 (DM2 – diabetes mellitus type 2) oraz otyłością pojawiają się doniesienia naukowe dotyczące możliwego wpływu tych leków na narząd wzroku, w tym na rozwój i progresję zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD – age related macular degeneration). Wyniki publikacji badawczych nie są jednoznaczne w odniesieniu do ryzyka rozwoju neowaskularyzacji plamki. Większość autorów wskazuje jednak na pozytywny wpływ analogów GLP-1 ograniczający ryzyko AMD. Prawdopodobnie ma to związek ze zmniejszeniem stanu zapalnego, który jest jednym z czynników rozwoju wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (wAMD – wet AMD).
Rola analogów GLP-1
Analogi GLP-1 stosuje się w terapii DM2. Leki te pobudzają wydzielanie insuliny i hamują uwalnianie glukagonu przez komórki trzustki, co skutkuje obniżeniem glikemii. Wpływając na ośrodki głodu i sytości, zmniejszają ponadto apetyt1. Według komunikatu Ministerstwa Zdrowia z 26 sierpnia 2024 r. częstość stosowania analogów GLP-1 wzrasta nie tylko wśród chorych na DM, lecz także – i przede wszystkim – poza wskazaniami refundacyjnymi, tj. w leczeniu nadwagi i otyłości. Ten trend ma charakter ogólnoświatowy2 i wynika m.in. z korzystnego profilu bezpieczeństwa, który oceniono w dużych badaniach klinicznych (LEADER, SUSTAIN-6, REWIND, STEP). Jak można przeczytać w doniesieniach naukowych, ogólnoustrojowe oddziaływanie analogów GLP-1 dotyczy również narządu wzroku. W ostatnim roku pojawiły się publikacje, w których oceniano zależność między ich stosowaniem a rozwojem i progresją AMD3,4. Wyniki prac badawczych nie są jednak jednoznaczne.
Przegląd piśmiennictwa dotyczącego analogów GLP-1
Badanie kohortowe z Ontario w Kanadzie3 wykazało, że chorujący na DM2, którzy stosowali analogi GLP-1, są obarczeni blisko 2-krotnie wyższym ryzykiem rozwoju wAMD w porównaniu z pacjentami niestosującymi tych leków. W badaniu wzięło udział 139 002...
Odmienne wyniki uzyskano natomiast w retrospektywnym badaniu kohortowym, w którym wykorzystano dane z elektronicznej dokumentacji medycznej wieloośrodkowej globalnej sieci współpracy TriNetX4. Oceniono ryzyko rozwoju suchej postaci AMD i jej progr...
