Zabieg okulistyczny jest czynnością wymagającą zgody osoby godzącej się na dokonanie ingerencji w swoim ciele. Decyzję podejmuje pacjent mający pełną zdolność do czynności prawnych. Zdolność ta wyraża się w oświadczeniu woli i jest traktowana jako całość zdarzenia prawnego, w skład którego wchodzi co najmniej jedno takie oświadczenie woli. Prowadzi ono do zapoczątkowania pewnej czynności prawnej. Następnie kształtuje się stosunek między dwiema stronami – wiążący, a w zasadzie zobowiązujący je do określonego działania. Zadaniem lekarza jest uzyskanie zgody na każde podejmowane wobec pacjenta działanie. W doktrynie podkreśla się, że jest to zgoda na świadczenia zdrowotne i wszelkie zastosowane czynności medyczne wobec pacjenta.

Kwestia prawidłowo skonstruowanego formularza świadomej zgody pacjenta w kontekście zabiegów okulistycznych w warunkach prywatnej praktyki lekarskiej nabiera szczególnego znaczenia wobec rosnącej w okulistyce liczby procedur ambulatoryjnych, które mimo relatywnie mało inwazyjnego charakteru mogą się wiązać z powikłaniami wymagającymi jednoznacznego poinformowania pacjenta o możliwych następstwach terapeutycznych. Praktyka pokazuje, że prawidłowo udzielona zgoda nie jest jedynie wymogiem formalnym, lecz stanowi kluczowy element ochrony zarówno autonomii pacjenta, jak i zabezpieczenia prawnego lekarza.

Znaczenie świadomej zgody pacjenta w okulistyce

Najważniejsze czynności kształtujące samo wyrażenie zgody są w istocie początkowym elementem składającym się na całość procesu związanego z oświadczeniem woli. W przypadku niewadliwej zgody ogólnej muszą zachodzić odpowiednie warunki, m.in. czynność musi dotyczyć przedmiotu zgody i nie sprzeciwiać się ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zgody udziela osoba, która jest do tego upoważniona – oznajmia to z ostatecznym rezultatem, swobodą, bez gróźb i podstępu, z odpowiednim poznaniem okoliczności faktycznych oraz ze świadomością skutków. Zgoda w zależności od dokonywanej czynności musi mieć przewidzianą formę¹.