Czujność onkologiczna

Przewlekła chrypka jako wczesny objaw raka krtani
Różnicowanie, diagnostyka i ścieżka onkologiczna pacjenta

dr n. med. Krzysztof Piwowarczyk

Klinika Foniatrii i Audiologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Adres do korespondencji:

dr n. med. Krzysztof Piwowarczyk

Klinika Foniatrii i Audiologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

ul. Przybyszewskiego 49, 60-356 Poznań

e-mail: krzysztofpiwowarczyk2@gmail.com

  • Choć większość przypadków chrypki (dysfonii) ma łagodną etiologię, należy pamiętać, że jest to jednocześnie jeden z najważniejszych objawów alarmowych raka krtani. W niniejszym artykule omówiono patologię dysfonii oraz wskazano, które towarzyszące objawy powinny skłonić lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) do zlecenia pilnej specjalistycznej diagnostyki

Chrypka należy do jednych z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych w gabinecie lekarza POZ, zarówno internisty, jak i lekarzy innych specjalności. Najczęściej jest następstwem infekcji, przeciążenia głosu lub przewlekłego drażnienia krtani i ustępuje samoistnie. Jednocześnie przewlekła chrypka może być najwcześniejszym, a czasem jedynym objawem raka krtani, który zaburza drgania fałdów głosowych już na początku choroby. Bardzo ważne jest szybkie wyodrębnienie pacjentów wymagających pilnej oceny krtani oraz uporządkowanie diagnostyki i – w zależności od potrzeby – skierowanie pacjenta do leczenia onkologicznego.

Chrypka – co dokładnie oznacza?

W języku potocznym określenie „chrypka” jest pojęciem szerokim – pacjent mówi o ochrypnięciu, szorstkim brzmieniu, złamanym głosie, mówieniu ciszej niż zwykle, uczuciu braku nośności, szybkim męczeniu się głosu, a czasem o przechodzeniu w szept. W praktyce foniatrycznej i laryngologicznej zjawisko to jest nazywane dysfonią, czyli jakościową lub ilościową zmianą głosu, która pogarsza komunikację i funkcjonowanie społeczne. W codziennej pracy warto myśleć o chrypce nie jako o chorobie, tylko objawie wspólnym dla wielu bardzo różnych przyczyn – od banalnych po potencjalnie zagrażające życiu.

Z praktycznego punktu widzenia przydatne jest proste rozróżnienie na chrypkę1:

  • o nagłym początku, związaną z infekcją lub jednorazowym przeciążeniem głosu; wyraźna poprawa następuje w ciągu 7-14 dni
  • utrzymującą się, nawracającą lub narastającą (przewlekłą), zwłaszcza bez wyraźnej przyczyny – ta wymaga diagnostyki przyczynowej.

Mechanizmy powstawania dysfonii można uporządkować w 2 kategorie, co ułatwia różnicowanie. Są nimi:

  • zaburzenia symetrii drgań fałdów głosowych:
    • obrzęk
    • guzek
    • polip
    • torbiel
    • blizna
    • leukoplakia
    • naciek nowotworowy
  • zaburzenia zwarcia głośni:
    • niedomykalność
    • porażenie fałdu głosowego
    • presbyfonia
    • zaburzenia kontroli i koordynacji oddechowo-fonacyjnej
    • dysfonia czynnościowa – nadmierne napięcie mięśniowe
    • choroby neurologiczne
    • nieprawidłowe wzorce fonacyjne.

Pod względem onkologicznym należy podkreślić, że rak krtani, szczególnie zlokalizowany w obrębie głośni, przez dłuższy czas może przebiegać bez bólu, gorączki i innych typowych objawów alarmowych. W konsekwencji zarówno pacjent, jak i lekarz mogą ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Chrypka – co dokładnie oznacza?

W języku potocznym określenie „chrypka” jest pojęciem szerokim – pacjent mówi o ochrypnięciu, szorstkim brzmieniu, złamanym głosie, mówieniu ciszej niż zwykle, [...]

Dlaczego rak głośni wcześnie manifestuje się chrypką?

Fałdy głosowe są elementem wytwarzającym głos, a dźwięk powstaje dzięki ich drganiom i okresowemu zwarciu podczas wydechu. Nawet niewielka zmiana w [...]

Jak często za przewlekłą chrypką kryje się nowotwór?

Choć większość przypadków dysfonii ma etiologię łagodną, rolą lekarza nie jest rozpoznawanie przyczyny wyłącznie na podstawie brzmienia głosu, lecz kwalifikacja chorych [...]

Kiedy chrypka wymaga pilnej diagnostyki

Współczesne zalecenia podkreślają, że chory z dysfonią powinien mieć zapewnioną wizualizację krtani (laryngoskopia – najczęściej fiberoskopia przez nos) wówczas, gdy objaw nie [...]

Objawy alarmowe w wywiadzie i badaniu

Spośród objawów, które wymagają trybu pilnego konsultacji lekarza specjalisty (laryngologa/foniatry), należy wymienić4:

Różnicowanie przewlekłej chrypki

Ostre zapalenie krtani w przebiegu infekcji wirusowej zwykle ustępuje w ciągu 1-2 tygodni. W przewlekłej chrypce lekarz powinien zapytać, czy chory [...]

Jak badać pacjenta z chrypką w gabinecie?

W wywiadzie należy pytać o:

Laryngolog czy foniatra – kiedy i do kogo kierować chorego z przewlekłą chrypką?

Pacjenta z przewlekłą chrypką trzeba skierować do lekarza specjalisty, ponieważ tylko ocena krtani w badaniu endoskopowym pozwala zweryfikować, czy przyczyną jest [...]

Co zalecić pacjentowi, zanim trafi do laryngologa?

Wielu pacjentom, zanim dojdzie do diagnostyki specjalistycznej, można wdrożyć proste, bezpieczne zalecenia, które nie maskują poważnej patologii:

Laryngoskopia i dalsza diagnostyka – co warto wiedzieć?

Laryngoskopia (fiberoskopia lub stroboskopia) jest badaniem pierwszego wyboru w przewlekłej chrypce. Pozwala ocenić wygląd błony śluzowej, ruchomość fałdów głosowych, obecność zmian [...]

Kiedy potrzebne są badania obrazowe?

Badania obrazowe wykonuje się wówczas, gdy w laryngoskopii stwierdza się podejrzaną zmianę bądź gdy trzeba ocenić zaawansowanie miejscowe i węzłowe. Tomografia [...]

Biopsja, rozpoznanie histopatologiczne i leczenie

Rozpoznanie raka krtani wymaga potwierdzenia histopatologicznego. Najczęściej przeprowadza się biopsję podczas mikrolaryngoskopii w znieczuleniu ogólnym. W przypadku małych zmian głośni bywa [...]

Wczesne stadia raka głośni (T1-T2)

Najczęściej stosuje się leczenie oszczędzające: chirurgię endoskopową (np. laserową) lub RTH. Dane porównawcze pokazują, że w stopniu zaawansowania T1 wyniki onkologiczne [...]

Stadia bardziej zaawansowane (T3-T4 i/lub zajęcie węzłów)

W tej grupie rozważa się leczenie skojarzone – radiochemioterapię w celu zachowania narządu bądź leczenie operacyjne (w tym laryngektomię całkowitą) z [...]

Rola rehabilitacji i wsparcia

Niezależnie od metody leczenia potrzebna jest rehabilitacja z oceną połykania, edukacją w zakresie higieny głosu i w razie potrzeby terapią logopedyczną [...]

Ścieżka onkologiczna pacjenta z przewlekłą chrypką

Z punktu widzenia pacjenta najtrudniejsze bywa przejście od objawu do rozpoznania – często między pierwszą wizytą a diagnozą mija zbyt wiele [...]

Ścieżka onkologiczna pacjenta z podejrzeniem raka krtani (karta DiLO)

W realiach polskiego systemu ochrony zdrowia chory z podejrzeniem raka krtani powinien być możliwie szybko włączony do tzw. szybkiej ścieżki onkologicznej [...]

Szczególne sytuacje kliniczne manifestujące się chrypką

Po krótkiej intubacji chrypka bywa przejściowa i ustępuje w ciągu kilku dni. Jeżeli jednak utrzymuje się >2-3 tygodni, towarzyszy jej ból, [...]

Jak rozmawiać z pacjentem?

Chrypka jest objawem subiektywnym i pacjenci często przyzwyczajają się do pogorszonego głosu. W rozmowie z chorym pomaga prosta komunikacja – jeśli [...]

Podsumowanie

Przewlekła chrypka utrzymująca się >4 tygodni powinna być traktowana jako objaw wymagający diagnostyki przyczynowej, a badaniem podstawowym, które pozwala realnie ocenić [...]
Do góry