Epidemiologia
Rak płuca u niepalących
Nowe wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne
dr hab. n. med. Magdalena Knetki-Wróblewska
- W niniejszym opracowaniu przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące czynników ryzyka wystąpienia raka płuca u osób niepalących (LCINS – lung cancer in never smokers) oraz profilu klinicznego i molekularnego chorych z tym rozpoznaniem
Szacuje się, że rak płuca (LC – lung cancer) u osób niepalących, czyli tych, które wypaliły mniej niż 100 papierosów w ciągu życia, stanowi 15-20% wszystkich przypadków raka płuca na świecie. Występuje głównie u kobiet i osób pochodzenia azjatyckiego. Morfologicznie LCINS to przede wszystkim rak gruczołowy płuca (60-80%); charakterystyczna jest względnie wysoka częstość występowania istotnych klinicznie zaburzeń molekularnych w genach EGFR i ALK. Przyczyny, które prowadzą do rozwoju raka płuca u osób niepalących, są złożone. Dominują wśród nich czynniki środowiskowe, takie jak ekspozycja na radon, podnosi się również rolę biernego palenia i zanieczyszczenie powietrza.
Epidemiologia
Rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych na całym świecie, będąc odpowiedzialnym za blisko 1,8 mln zgonów rocznie. Chociaż palenie tytoniu jest dominującym czynnikiem ryzyka i odpowiada za 80-85% przypadków, rośnie udział zachorowań na LCINS. Szacuje się, że wkrótce ten rodzaj raka stanie się piątą przyczyną zgonu z powodu chorób nowotworowych na świecie1. Zrozumienie etiologii i cech tej choroby będzie kluczowe z uwagi na potencjalne odmienne wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w tej grupie chorych.
Dane statystyczne mówią, że w ogólnej populacji chorych z rakiem płuca ten u niepalących stanowi mniej więcej 15-20% wszystkich przypadków. Blisko dwie trzecie przypadków LCINS dotyka kobiety, co oznacza, że te, które nie paliły, są ponad dwukrotnie bardziej narażone na rozwój LC niż mężczyźni, którzy nie palili2. Na całym świecie kobiety dominują wśród chorych z LCINS, notuje się jednak różnice w dystrybucji częstości występowania tego problemu. Na przykład na Tajwanie aż 83% LCINS dotyczy kobiet. Wykazano ponadto, że LCINS częściej dotyka Amerykanów pochodzenia azjatyckiego i latynoskiego, rdzennych mieszkanek Hawajów i wysp Pacyfiku3-5.
Czynniki ryzyka raka płuca u osób nigdy niepalących
Patogeneza LCINS jest heterogenna, a kluczową rolę odgrywają czynniki środowiskowe.
Ekspozycja na radon
Radon jest bezbarwnym gazem powstałym w wyniku rozpadu promieniotwórczego radu (226Ra) i uranu (238U), których złoża występują w ziemi i skałach. Inhalacja radonu powoduje penetrację cząstek α emitowanych przez produkty jego rozpadu (izotopy polon...
