Onkologia

Noworodek z guzem – ważne informacje dla pediatry

dr n. med. Anna Raciborska1
lek. Elżbieta Rogowska1
lek. Joanna Janowska2

1Klinika Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży, Instytut Matki i Dziecka w Warszawie

2Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii, Instytut Matki i Dziecka w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Anna Raciborska, Klinika Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży, Instytut Matki i Dziecka, ul. Kasprzaka 17a, 01-211 Warszawa; e-mail: anna.raciborska@hoga.pl

Wprowadzenie

Nowotwory w grupie noworodków występują niezmiernie rzadko. Ich występowanie szacuje się na 3,65 na 100 000 urodzeń, co oznacza, że w Polsce, gdzie rodzi się około 380 000 dzieci rocznie, u 14 noworodków rozpoznaje się złośliwy guz lity. Częstość występowania wszystkich zmian nowotworowych (łagodnych i złośliwych) u noworodków na świecie wynosi 7,2 na 100 000 urodzeń.1 W Polsce liczba ta jest niedoszacowana, ponieważ często lekarze zajmujący się takim pacjentem nie zgłaszają go do rejestrów onkologicznych. Śmiertelność w tej grupie pacjentów nie zawsze jest związana z progresją choroby, ale niestety wynika też z komplikacji w przebiegu ciąży, powikłań w okresie porodu czy wczesnym okresie po porodzie, tzw. okresie wczesnoadaptacyjnym.

Wraz z postępem w dziedzinie opieki położniczej i okołoporodowej oraz rozwojem nowoczesnych metod obrazowania płodu coraz większy odsetek tych nowotworów może być zidentyfikowany w okresie prenatalnym. Pozwala to na prawidłowe planowanie porodu i opieki nad noworodkiem bezpośrednio po urodzeniu i w okresie wczesnoadaptacyjnym, co prowadzi do wzrostu odsetka wyleczalności w tej grupie pacjentów. Celem naszego cyklu jest przybliżenie zagadnień onkologii dziecięcej oraz uwrażliwienie lekarzy pediatrów na możliwość występowania chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży. Tym razem chciałybyśmy pokazać rzadką grupę nowotworów występujących w najwcześniejszym okresie życia, a zwłaszcza zwrócić uwagę na wczesne objawy mogące sugerować rozwój choroby nowotworowej, pamiętając, że wczesne jej rozpoznanie jest jednym z podstawowych czynników warunkujących powodzenie leczenia i wpływających nie tylko na rokowanie, ale też na jakość życia pacjenta po zakończonej terapii.

Omówienie

Diagnostyka i leczenie złośliwych guzów u tak małych pacjentów to nie lada wyzwanie dla całego zespołu lekarzy biorących udział w procesie diagnostyczno-terapeutycznym. Związane jest to z szybkim przebiegiem choroby w tej grupie dzieci, brakiem specyficznych objawów i wieloma dylematami towarzyszącymi decyzji o włączeniu i kontynuowaniu terapii ze względu na poważne odległe powikłania wielu procedur medycznych. Musimy zdać sobie sprawę, że te różnice występują też między okresami życia dziecka i widać je już, gdy porównuje się okresy noworodkowy i niemowlęcy.

Termin guzy okresu noworodkowego odnosi się przeważnie do guzów występujących do 28 dnia życia lub 44 tygodnia ciąży, jednak niektórzy wydłużają ten okres do 3 miesiąca życia ze względu na biologię niektórych nowotworów, w tym m.in. guzów OUN, bia...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Objawy

Początek choroby, poza przypadkami dużych i łatwo wyczuwalnych lub nawet widocznych gołym okiem guzów, jest zazwyczaj bardzo niecharakterystyczny, dyskretny, często niezauważony [...]

Czynniki ryzyka guzów okresu noworodkowego – na co należy zwrócić szczególną uwagę

Rozpoznanie nowotworu złośliwego w tej grupie pacjentów budzi szczególne emocje, gdyż choroby te kojarzone są zazwyczaj z wiekiem dojrzałym, jako że [...]

Gdzie skierować pacjenta

Opieka nad noworodkiem z nowotworem złośliwym wymaga wielodyscyplinarnego zespołu, który integruje działanie wielu specjalistów zaangażowanych w opiekę nad matką i dzieckiem, [...]

Noworodek z guzem bezpośrednio po urodzeniu

W przypadku noworodka z guzem litym bezpośrednio po urodzeniu mamy do czynienia z kilkoma wariantami sytuacji:

Leczenie

Podobnie jak w przypadku dzieci starszych, leczenie złośliwych guzów u noworodków ma charakter skojarzony i kompleksowy. W jego skład może wchodzić [...]

Opieka neonatologiczna w trakcie leczenia onkologicznego – co robić, a czego unikać

Przede wszystkim nie należy panikować. Postępowanie terapeutyczne zawsze można przedyskutować z ośrodkiem leczącym. Noworodek leczony onkologicznie, jeśli przebywa w domu, zazwyczaj [...]

Opieka neonatologiczna po zakończonym leczeniu onkologicznym

Opieka onkologiczna nad noworodkiem z chorobą nowotworową nie kończy się wraz z jego wypisaniem do domu. Dziecko poddawane jest regularnym kontrolom [...]

Podsumowanie

Należy pamiętać, że bagatelizowanie objawów zgłaszanych przez pacjenta i rodzinę, niedokładne badanie kliniczne, a także oszczędność w wykonaniu badań obrazowych najczęściej [...]