Temat numeru

Atopowe zapalenie skóry i alergia na białka mleka krowiego
Kilka słów o interdyscyplinarnej opiece nad dzieckiem

dr n. med. Weronika Zysk

prof. dr hab. n. med. Roman J. Nowicki

Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii, Gdański Uniwersytet Medyczny 
Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku

Adres do korespondencji:

dr n. med. Weronika Zysk

Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii,

Gdański Uniwersytet Medyczny

ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańsk

e-mail: weronikazysk@gumed.edu.pl

  • Współwystępowanie atopowego zapalenia skóry (AZS) z alergią na białka mleka krowiego (ABMK) u dzieci – omówienie zależności
  • Definicja, epidemiologia, etiopatogeneza i obraz kliniczny AZS i ABMK
  • Postępowanie dietetyczne u pacjentów z AZS i ABMK

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła choroba skóry, która może współistnieć z alergią na białka mleka krowiego (ABMK), najczęściej w okresie niemowlęcym, a jej prawidłowe rozpoznanie bywa niejednokrotnie trudne. W niniejszym artykule omówione zostały zagadnienia związane ze współwystępowaniem AZS i ABMK, ich obrazem klinicznym oraz trudnościami diagnostycznymi, a także znaczenie współpracy interdyscyplinarnej w procesie rozpoznawania i leczenia tych schorzeń.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest przewlekłą chorobą zapalną skóry cechującą się wysoką heterogennością pod względem zarówno klinicznym, jak i patogenetycznym. Chociaż choroba może wystąpić w każdym wieku, najczęściej pojawia się we wczesnym dzieciństwie. Blisko połowa rozpoznań AZS jest ustalana w pierwszym roku życia, a 85% w ciągu pierwszych 5 lat życia1. Z danych opublikowanych w 2021 roku w ramach projektu Global Burden of Disease, obejmującego lata 1990-2017, wynika, że AZS dotyka 15-20% dzieci oraz do 10% dorosłych na całym świecie2. Zgodnie z przeprowadzonym w latach 2006-2008 badaniem Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (ECAP) częstość występowania AZS w naszym kraju szacowana jest na 5,34%, 4,3% oraz 3,02% odpowiednio u dzieci w wieku 6-7 lat, w wieku 13-14 lat oraz u dorosłych3.

U dzieci do 2 roku życia zmiany skórne w przebiegu AZS mają zazwyczaj charakter rumieniowo-wysiękowy i pojawiają się głównie na policzkach, owłosionej skórze głowy, tułowiu oraz na powierzchniach wyprostnych kończyn. W wieku przedszkolnym i szkolnym (2-12 lat) zmiany przybierają postać mniej wysiękową, z obrazem podostrego wyprysku, typowo zlokalizowanego w zgięciach łokciowych i podkolanowych. U młodzieży i dorosłych dominują zmiany o charakterze przewlekłego wyprysku, które najczęściej obejmują skórę twarzy (w tym powiek), szyi, górnej części tułowia, grzbietów rąk oraz okolic zgięciowych4.

Rozpoznanie AZS ustala się na podstawie objawów klinicznych, zwykle korzystając z kryteriów Hanifina i Rajki5. Ze względu na heterogenny obraz kliniczny choroby prawidłowe postawienie diagnozy może stanowić wyzwanie, nierzadko wymaga szerokiej dia...

Alergia na białka mleka krowiego

Kluczowym etapem w prawidłowym rozpoznaniu i leczeniu dzieci z ABMK jest zrozumienie mechanizmów immunologicznych odpowiedzialnych za rozwój tej choroby. Według World Allergy Organization (WAO) oraz European Society for Paediatric Gastroenterology...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Alergia na białka mleka krowiego

Kluczowym etapem w prawidłowym rozpoznaniu i leczeniu dzieci z ABMK jest zrozumienie mechanizmów immunologicznych odpowiedzialnych za rozwój tej choroby. Według World [...]

Związek między atopowym zapaleniem skóry a alergią na białka mleka krowiego

W licznych badaniach i metaanalizach potwierdzono silny związek AZS z uczuleniem na pokarmy oraz alergią pokarmową. Zarówno AZS, jak i alergia [...]

Diagnostyka alergii na białka mleka krowiego

W diagnostyce IgE-niezależnej ABMK kluczową rolę odgrywają ocena reakcji klinicznej na eliminację i ponowne wprowadzenie białek mleka do diety. Żaden test [...]

Postępowanie dietetyczne u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry i alergią na białka mleka krowiego

W przypadku pacjentów z AZS i potwierdzoną współistniejącą ABMK konieczne jest czasowe wyeliminowanie mleka krowiego oraz jego przetworów z diety. Produkty [...]

Znaczenie monitorowania wzrastania i stanu odżywienia dzieci z atopowym zapaleniem skóry i alergią na białka mleka krowiego

Długotrwała eliminacja mleka krowiego i jego przetworów z diety może wiązać się z ryzykiem wystąpienia niedoborów żywieniowych oraz zaburzeń wzrastania, zwłaszcza [...]

Interdyscyplinarna opieka nad dzieckiem z atopowym zapaleniem skóry i alergią na białka mleka krowiego

Opieka nad dzieckiem z AZS i ABMK wymaga podejścia interdyscyplinarnego, zakładającego ścisłą współpracę lekarzy różnych specjalności: pediatry, alergologa, dermatologa, gastroenterologa, dietetyka [...]

Do góry