prof. dr hab. n. med. Jarosław Peregud-Pogorzelski

Szanowni Państwo!

Przekazujemy kolejny w 2026 roku numer „Pediatrii po Dyplomie”. Zamieszczono w nim wiele ciekawych artykułów poruszających istotne problemy zdrowotne wieku rozwojowego, które – o czym jestem przekonany – okażą się pomocne w codziennej pracy. Kilka z nich pragnę szczególnie zarekomendować.

Ustalenie przyczyny i leczenie hipoglikemii występującej epizodycznie u małego dziecka z reguły nie sprawiają lekarzowi trudności w przeciwieństwie do hipoglikemii nawrotowej, której przyczynami mogą być zaburzenia hormonalne i/lub metaboliczne. Znajomość cech wskazujących na przyczyny metaboliczne hipoglikemii może skrócić proces diagnostyczny. W artykule „Hipoglikemia u niemowląt i małych dzieci. Kiedy podejrzewać zaburzenia metaboliczne?” przedstawiono definicję, objawy kliniczne i diagnostykę wstępną oraz różnicową hipoglikemii u niemowląt i małych dzieci, jak również omówiono przyczyny hipoglikemii (hormonalne i metaboliczne) z uwzględnieniem algorytmu jej rozpoznawania u pacjentów w tym wieku.

Niedobory odporności to heterogenna grupa zaburzeń układu odporności: wrodzonych, uwarunkowanych genetycznie lub wtórnych do innych chorób bądź leczenia. Charakteryzują się one zwiększoną podatnością na infekcje, dysregulacją immunologiczną z autoimmunizacją, limfoproliferacją łagodną i/lub nowotworową, alergiami i objawami syndromicznymi. Wczesne wykrycie niedoborów odporności pozostaje poważnym wyzwaniem ze względu na złożoność manifestacji klinicznych oraz ograniczoną świadomość wśród lekarzy rodzinnych i specjalistów. W artykule „Pierwotne i wtórne niedobory odporności. Sygnały ostrzegawcze w codziennej praktyce pediatry” omówiono klasyfikację wrodzonych błędów odporności, ich manifestację kliniczną i objawy ostrzegawcze pierwotnych niedoborów odporności u dzieci oraz zasady prowadzenia diagnostyki.

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych to jedna z najczęściej występujących chorób w populacji dziecięcej. Jest powodem znacznej liczby wizyt ambulatoryjnych. Generuje wysokie koszty dla systemu ochrony zdrowia i znacząco obniża jakość życia pacjentów. Jest też jednym z najczęstszych schorzeń, w których dochodzi do nadużywania antybiotyków. W artykule „Ostry i przewlekły nieżyt nosa w populacji pediatrycznej” przedstawiono definicję, diagnostykę, leczenie oraz powikłania ostrego i przewlekłego zapalenia zatok przynosowych, a także standardy postępowania w zapaleniu zatok przynosowych u dzieci według wytycznych EPOS z 2020 roku.

Ospa wietrzna pozostaje jedną z najczęstszych chorób zakaźnych wieku dziecięcego, często postrzeganą jako schorzenie o łagodnym przebiegu. Dane epidemiologiczne i kliniczne wskazują, że zakażenie wirusem ospy wietrznej i półpaśca może wiązać się z ryzykiem ciężkich powikłań, hospitalizacji, a w określonych grupach pacjentów prowadzić także do zgonu. Szczególne znaczenie mają identyfikacja grup ryzyka ciężkiego przebiegu choroby oraz rola szczepień ochronnych jako skutecznej metody zapobiegania zachorowaniom, powikłaniom i transmisji wirusa w populacji. W artykule „Ospa wietrzna – znaczenie szczepień, przebieg choroby i powikłania” wszystkie te problemy zostały omówione.

Choroby pasożytnicze pozostają istotnym wyzwaniem zdrowia publicznego. Szacuje się, że zarażenia pasożytnicze przewodu pokarmowego dotyczą około 1/4 populacji na świecie, przy czym znaczną część chorych stanowią dzieci. Infestacje pasożytnicze są w praktyce klinicznej często przeoczane, ponieważ objawy są nieswoiste, a klasyczne metody diagnostyczne mają ograniczoną czułość. Skóra, poza pełnieniem swojej funkcji barierowej, często odzwierciedla także procesy ogólnoustrojowe i może stanowić kluczową wskazówkę diagnostyczną. Artykuł „Choroby pasożytnicze u dzieci – diagnostyka i farmakoterapia” syntetyzuje najważniejsze zagadnienia diagnostyczne i terapeutyczne dotyczące chorób pasożytniczych u dzieci, z naciskiem na jednostki przebiegające z manifestacjami skórnymi istotnymi dla dermatologa.

Polecam również zapoznanie się z pozostałymi bardzo interesującymi artykułami prezentowanego numeru „Pediatrii po Dyplomie”.

Zapraszam Państwa do lektury.