Streszczenie
Chociaż są to niewątpliwie dwa odrębne zespoły, ADHD i ASD charakteryzują się również kilkoma wspólnymi zaburzeniami funkcji poznawczych i zachowania, w tym deficytami regulacji zachowania, deficytami wynikającymi z zaburzeń funkcji wykonawczych (planowanie, zaburzenia uwagi, regulacja zachowania), zaburzeniami koordynacji ruchowej oraz problemami w relacjach rówieśniczych/procesie socjalizacji. W artykule przedstawiono przegląd dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących wspólnych dla ADHD i ASD objawów poznawczych i behawioralnych, koncentrując się na ich znaczeniu dla psychospołecznych metod leczenia. Ocena nakładania się tych częstych zaburzeń rozwojowych, a także podgrupy pacjentów przejawiających jednocześnie objawy ADHD i ASD, może posunąć naprzód konceptualizację każdego z tych zaburzeń oraz doprowadzić do lepszego poznania czynników determinujących reakcję na leczenie. W artykule dokonano przeglądu bieżącego piśmiennictwa na temat wspólnych i odrębnych objawów zaburzeń zaliczanych do kręgu autyzmu (autism spectrum disorder, ASD) i nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (attention-deficit/hyperactivity disorder, ADHD). Obydwa te zaburzenia neurorozwojowe mają kilka cech wspólnych, w tym silną determinację genetyczną i heterogenny obraz zaburzeń. Wyniki badań genetycznych, neurobiologicznych i neuropsychologicznych wskazują na intrygujące nakładanie się obydwu zaburzeń. Wyniki badań z zakresu genetyki molekularnej sugerują, że pewne geny mogą wpływać na wystąpienie ADHD i ASD. Niektóre badania wykazywały nakładanie się szczytów sprzężeń w ASD i ADHD przy skanowaniu całego genomu. Zespoły genetyczne, np. zespół kruchego chromosomu X, również wykazują silny związek z ASD i ADHD. Wyniki badań potwierdzają również podobieństwa nieprawidłowości mózgu w obydwu zaburzeniach, w tym strukturalnych i czynnościowych zaburzeń w układzie czołowo-prążkowiowym. Brieber i wsp. opisali obserwacje dotyczące strukturalnych nieprawidłowości istoty szarej u dzieci z ADHD i autyzmem w porównaniu z prawidłowo rozwijającymi się dziećmi z grupy kontrolnej. Polegały one na zmniejszeniu objętości istoty szarej w środkowej części płata skroniowego po stronie lewej i zwiększeniu objętości istoty szarej w dolnej części płata ciemieniowego po stronie lewej. W badaniu opisano także różnice między ASD i ADHD w wolumetrycznej ocenie rozwoju istoty szarej. U dzieci z ASD (ale nie z ADHD) stwierdzono większą objętość istoty szarej na styku skroniowo-ciemieniowym po stronie prawej, który to region może być związany ze zdolnością do przyjmowania perspektywy. Dzięki takim badaniom możliwe może stać się opracowanie konceptualizacji endofenotypów, która połączy różne kategorie diagnostyczne i wytłumaczy zmienność reakcji terapeutycznej w obydwu zaburzeniach.
Dodaj do ulubionych
