Streszczenie
STRESZCZENIE
Zespół krótkiego jelita (short bowel syndrome, SBS) występuje dość często, niejednokrotnie przyczynia się do zgonu, jest też kosztownym problemem medycznym w krajach Ameryki Północnej. Wiodącą przyczyną SBS w Stanach Zjednoczonych jest martwicze zapalenie jelita cienkiego (necrotizing enterocolitis, NEC). Trzeba pamiętać, że długość jelita cienkiego wynosi u urodzonego przedwcześnie 28-tygodniowego noworodka około 150 cm, a u noworodka urodzonego o czasie około 250 cm. Dwadzieścia procent tej długości wystarcza zwykle, aby w trakcie żywienia pozajelitowego (parenteral nutrition, PN) nastąpiło przystosowanie się jelita. Podczas tego procesu dochodzi do znacznego zwiększenia stężeń krążących hormonów troficznych, takich jak cholecystokinina, naskórkowy i keratynocytowy czynniki wzrostu, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu 1 oraz glukagonopodobny peptyd 2. Te hormony powodują przerost i rozrost kosmków jelitowych, nasilają też mechanizmy wchłaniania swoistego rąbka szczoteczkowego błony komórkowej, w tym transport glukozy i sodu (na drodze SGLT-1) oraz transport peptydów (na drodze Pep-T1). Obecnie najlepszym klinicznym wskaźnikiem przystosowania jelita jest obliczenie odsetka kalorii dostarczonych drogą jelitową w porównaniu z odsetkiem kalorii dostarczonych drogą pozajelitową u niemowlęcia chorego na SBS, a także oznaczenie stężenia cytruliny w surowicy, aminokwasu syntetyzowanego przez dojrzałe komórki jelita cienkiego wykorzystywanego w pomiarach czynnej masy jelita cienkiego.
Przyczyny i epidemiologia
Mianem SBS określa się skrócenie jelita cienkiego powodujące jego niewydolność. Niewydolność jelita oznacza nieprawidłowe wchłanianie produktów odżywczych, wody lub elektrolitów prowadzące do niewłaściwego nawodnienia i odżywienia niewystarczającego, aby zapewnić odpowiedni stan zdrowia, wzrost i rozwój. Najczęstszą przyczyną SBS jest rozległe wycięcie jelita, choć opisywano również wrodzone skrócenie jelita. Chorzy na SBS na ogół przez pewien czas wymagają niekonwencjonalnego żywienia zarówno pozajelitowego, jak i dojelitowego, podawania odżywek zawierających łatwo wchłaniające się podstawowe składniki.
Zespół krótkiego jelita występuje dość często, niejednokrotnie powoduje zgon i jest kosztownym problemem medycznym w Ameryce Północnej. Niedawno w trwającym 3 lata badaniu Neonatology Research Network sponsorowanym przez National Institutes of Health, którym objęto około 12 000 niemowląt, wykazano, że wiodącą przyczyną SBS w Stanach Zjednoczonych jest NEC, zaś po operacji zespół krótkiego jelita rozwija się u 1,1% niemowląt z bardzo małą urodzeniową masą ciała. U 8% objętych badaniem niemowląt, u których rozwinęło się NEC, doszło do SBS. Opisywano występowanie u nich zaburzeń wzrostu, a po trwającej 18 miesięcy obserwacji 33% nadal było odżywianych przez zgłębnik jelitowy. W przeprowadzonym w Kanadzie retrospektywnym badaniu kohortowym oszacowano, że częstość występowania SBS wynosi 24,5 na 100 000 żywych urodzeń, a towarzyszący SBS wskaźnik zgonów wynosi 38%, czyli jest nawet wyższy niż opisywany w Stanach Zjednoczonych. Wskaźniki umieralności i ponoszone koszty w Europie są porównywalne do obserwowanych w Ameryce Północnej. W austriackim Grazu całkowita umieralność niemowląt z powodu SBS wynosiła 15-25%, a roczny koszt leczenia każdego chorego wyniósł 100 000-150 000 dolarów.
Głównymi przyczynami SBS są NEC u noworodków oraz wrodzone wady budowy lub rotacji jelita (tab. 1).
Dodaj do ulubionych