Badania nad przebiegiem i leczeniem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD – attention-deficit/hyperactivity disorder) przez wiele lat były skoncentrowane na męskim fenotypie tego zaburzenia. Obecnie klinicyści nie mają wątpliwości, że ADHD dotyka także kobiet, a badania dotyczące jego przebiegu oraz odpowiedzi na leczenie coraz częściej wskazują, że fluktuacje hormonalne związane z cyklem menstruacyjnym, ciążą i menopauzą istotnie wpływają na nasilenie objawów, funkcje poznawcze oraz efekty stosowanego leczenia farmakologicznego. Uwzględnienie tych zależności w postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym może poprawić skuteczność leczenia, umożliwić indywidualizację farmakoterapii oraz zmniejszyć ryzyko współwystępowania zaburzeń nastroju i zaburzeń lękowych u pacjentek z ADHD.

Wpływ fluktuacji hormonalnych na obraz kliniczny ADHD

ADHD jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychiatrycznych wieku rozwojowego, dotykającym ponad 5% populacji¹. Chociaż jego etiologia pozostaje nie w pełni poznana, badania wskazują na istotne uwarunkowania genetyczne oraz zmiany strukturalne i funkcjonalne w ośrodkowym układzie nerwowym.

Charakterystycznym elementem ADHD jest utrwalony wzorzec deficytów uwagi i/lub nadaktywności z impulsywnością, które znacząco zaburzają codzienne funkcjonowanie pacjentów¹. W ostatnich latach coraz więcej publikacji podkreśla dysproporcje płciowe w zakresie diagnostyki i leczenia tego zaburzenia^2,3. Dotychczas większość badań koncentrowała się na osobach płci męskiej, pomijając specyfikę obrazu klinicznego ADHD u kobiet. Kluczową różnicą jest to, że w porównaniu z mężczyznami kobiety częściej doświadczają trudności związanych z objawami nieuwagi niż z nadpobudliwością i impulsywnością, co prowadzi do późniejszego stawiania diagnozy³.

Istotnym czynnikiem biologicznym różnicującym obie płcie jest obecność cyklu menstruacyjnego, bezpośrednio związana z okresowymi wahaniami hormonów płciowych u kobiet. Wahania te znacząco wpływają na prezentację objawów, a ich nieuwzględnianie prz...

W literaturze podkreśla się wysoką częstość współwystępowania ADHD z innymi zaburzeniami psychicznymi, wśród których wymienia się przede wszystkim uzależnienia, zaburzenia nastroju, lękowe oraz osobowości¹. U kobiet z ADHD istotnie częściej niż w populacji ogólnej rozpoznaje się także zaburzenia psychiczne powiązane z wpływem hormonów, w tym przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne lub depresję poporodową⁵.