prof. dr hab. n. med. Tomasz Hryniewiecki

Szanowni Państwo,

Przed nami pierwszy w tym roku numer pisma „Stany Nagłe po Dyplomie”, a w nim jak zwykle artykuły z wielu dziedzin medycyny, z tematem numeru na czele, którym tym razem jest przypadek z zakresu toksykologii, związany głównie z okresem zimowym – zatrucie tlenkiem węgla. Chociaż wiedza na temat najczęstszych przyczyn zatrucia, zapobiegania zatruciu i monitorowania zwiększonego stężenia tlenku węgla potocznie zwanego czadem jest powszechnie dostępna i często przypominana, nadal w praktyce klinicznej spotyka się ofiary takich zatruć. Autorka artykułu pt. „Gdy seryjny zabójca zatruwa życie. Algorytm postępowania w podejrzeniu zatrucia tlenkiem węgla”, prof. dr hab. n. med. Natalia Pawlas, w przystępny i wyczerpujący sposób przedstawiła to zagadnienie, uwzględniając również przydatny algorytm postępowania w sytuacji podejrzenia zatrucia tlenkiem węgla. Należy pamiętać, że nawet pozornie błahe objawy, takie jak ból i zawroty głowy, uczucie uogólnionego osłabienia, kołatanie serca, duszność, nudności i wymioty, bywają wystarczające do podejrzenia zatrucia. Pierwsza pomoc w takim przypadku jest prosta – polega na wyprowadzeniu pacjenta z zanieczyszczonego pomieszczenia oraz podaniu tlenu. U większości poszkodowanych rokowanie jest dobre, niemniej możliwe są zaburzenia pamięci i neurologiczne, o których rzadko myślimy, a w skrajnych przypadkach zgon. To, że w okresie jesienno-zimowym nadal obserwuje się zwiększoną częstość zatruć czadem, jest argumentem za przypominaniem ogółowi społeczeństwa zarówno o objawach tego zatrucia, jak i środkach profilaktycznych, takich jak przegląd instalacji kominowych bądź montaż powszechnie dostępnych czujników czadu. Istotną wartość artykułu stanowi wskazanie na złożoność patofizjologii zatrucia tlenkiem węgla, co ma wpływ nie tylko na zmianę właściwości hemoglobiny, lecz także na wiele kluczowych dla życia białek i enzymów, oraz przypomnienie zasad postępowania w przypadku podejrzenia zatrucia.

Zwracam także uwagę na dwa doskonałe artykuły przypominające o zasadach diagnostyki i leczenia często występujących infekcji dróg moczowych („Gdy boli i piecze – od miejscowej do uogólnionej infekcji układu moczowego” autorstwa dr n. med. Martyny Białej oraz „Cukrzyca w ogniu infekcji, czyli wybuchowe połączenie prowadzące do sepsy”, napisanego przez lek. Mateusza Kaliszczuka i mgr. farm. Martę Wilczak), mogących być poważnym stanem nagłym. Kolejne artykuły dotyczą stanów nagłych neurologicznych i najnowszych możliwości leczenia („Piorunujący ból głowy, czyli niebezpieczna – zwłaszcza dla kobiet – zakrzepica naczyń żylnych mózgu” autorstwa lek. Jakuba Polaka i prof. dr. hab. n. med. Tadeusza J. Popieli oraz „Zasady postępowania w ostrej fazie udaru krwotocznego” stworzony przez zespół: lek. Rami Yuser, dr n. med. Jacek Szypenbejl, Julia Nakoneczna, Konrad Duszyński, dr n. med. Justyna Fercho, prof. dr hab. n. med. Mariusz Siemiński). Ciekawe są też przypadki opisane przez dr. n. med. Pawła Radkowskiego i Julię Oszytko („Bądź gotów, czyli do czego może doprowadzić brak współpracy pacjenta. Poważne powikłania przy standardowej procedurze założenia wkłucia centralnego”) oraz lek. Jakuba Różalskiego („Duszność w przebiegu infekcyjnego zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc z wtórnym rozsiewem nowotworowym”).

Na zakończenie warto zwrócić uwagę na bardzo rzadko omawiane problemy związane z turystyką wysokogórską, której popularność rośnie (czyni to dr hab. n. med. i n. o zdr. Robert K. Szymczak w artykule „Na ratunek ludziom z głową w chmurach, czyli wysokogórska telemedycyna ratunkowa”). Przebywanie na wysokości >2500 m n.p.m. wiąże się z ryzykiem ostrych chorób wysokościowych, przy ograniczonym dostępie do służb ratunkowych, gdy dostępne są jedynie konsultacje telemedyczne.

Życzę miłej lektury i przypominam, że jest już dostępne drugie wydanie podręcznika „Stany nagłe w kardiologii”.