Temat numeru

Gdy seryjny zabójca zatruwa życie. Algorytm postępowania w podejrzeniu zatrucia tlenkiem węgla

prof. dr hab. n. med. Natalia Pawlas

Katedra i Zakład Farmakologii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Oddział Toksykologii z Ośrodkiem Ostrych Zatruć, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 w Sosnowcu

Adres do korespondencji:

prof. dr hab. n. med. Natalia Pawlas

Katedra i Zakład Farmakologii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

ul. Jordana 38, 41-808 Zabrze

e-mail: natalia.pawlas@sum.edu.pl

  • Sezon jesienno-zimowy sprzyja zatruciom tlenkiem węgla (CO). Pierwsza pomoc osobie z podejrzeniem zatrucia polega na wyprowadzeniu jej z zanieczyszczonego pomieszczenia oraz podaniu tlenu (O2) z przepływem 12-15 l/min. U większości poszkodowanych rokowanie jest dobre. Niemniej pojawiają się powikłania w postaci zaburzeń pamięci i neurologicznych bądź nawet zgonu. W niniejszym artykule zostały opisane dwa powikłane przypadki – w jednym doszło do przetrwałych zaburzeń poznawczych, w drugim zaś do śmierci ratowanej pacjentki. Intencją autorki było zwrócenie uwagi, że czasami 15 minut pod prysznicem może mieć znaczny wpływ na dalsze życie. A przecież istnieją skuteczne możliwości zapobiegania tym tragediom

Przypadek 1

Kobieta, lat 42, dotychczas przewlekle nieleczona, została przyjęta na oddział toksykologii z powodu ostrego przypadkowego zatrucia tlenkiem węgla, którego źródłem były spaliny z pieca gazowego w łazience. Czas ekspozycji na toksyczne działanie gazu był nieznany. Pacjentkę znaleziono w łazience – była w ograniczonym kontakcie, podczas interwencji zespołu ratownictwa medycznego (ZRM) bez kontaktu logicznego; w skali Glasgow (GCS – Glasgow Coma Scale) 9 pkt, poza tym szarpiąca się, niespełniająca poleceń. W wynikach gazometrii krwi tętniczej stężenie hemoglobiny tlenkowęglowej (karboksyhemoglobiny [HbCO]) wyniosło 33,8% – wysokie wartości HbCO zadecydowały o tym, że pacjentkę zakwalifikowano do leczenia na oddziale toksykologii.

W chwili przyjęcia chora była już przytomna, podsypiająca, okresowo pobudzona, niewspółpracująca z personelem. Poza tym wydolna krążeniowo i oddechowo, z miarową akcją serca 84/min i ciśnieniem tętniczym 105/75 mmHg; osłuchowo nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy prawidłowy, saturacja 97%. Nie stwierdzono objawów oponowych, źrenice szerokie, reagujące na światło. W leczeniu zastosowano 90-minutowy seans hiperbarii tlenowej przy ciśnieniu 2,5 atmosfery, uzyskując częściową poprawę stanu pacjentki. W badaniach laboratoryjnych zaobserwowano cechy toksycznego uszkodzenia mięśnia sercowego. U chorej utrzymywały się zaburzenia pamięci świeżej. W obrazie tomografii komputerowej (TK) głowy w mózgowiu stwierdzono zmiany w lokalizacji gałek bladych o obrazie typowym dla zatrucia CO. Konsultujący psycholog stwierdził u badanej głębokie deficyty poznawcze w wyniku przebytego zatrucia.

Po zakończeniu leczenia szpitalnego pacjentka w stanie stabilnym została wypisana do domu z zaleceniem rehabilitacji funkcji poznawczych.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przypadek 1

Kobieta, lat 42, dotychczas przewlekle nieleczona, została przyjęta na oddział toksykologii z powodu ostrego przypadkowego zatrucia tlenkiem węgla, którego źródłem były [...]

Tlenek węgla

Tlenek węgla (tlenek węgla II), nazywany czasem cichym zabójcą, jest gazem bezbarwnym, bezwonnym, nieznacznie lżejszym od powietrza. Zgłaszany przez niektórych chorych [...]

Przyczyny i okoliczności zatrucia tlenkiem węgla

Do zatrucia CO dochodzi drogą wziewną, podczas oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Najczęstszymi jego źródłami są:

Objawy zatrucia

Do wczesnych objawów zatrucia CO należą:

Czynniki ryzyka zatrucia tlenkiem węgla i jego ciężkiego przebiegu

Do czynników ryzyka wystąpienia zatrucia CO należy potencjalna ekspozycja na tę truciznę, czyli obecność w otoczeniu możliwych jej źródeł. Natomiast elementami [...]

Rozpoznanie

Interweniujące ZRM (czasami w obecności funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej [PSP]) są często wyposażone w czujniki tlenku węgla w atmosferze – stwierdzenie [...]

Leczenie

Już samo wysunięcie podejrzenia zatrucia CO na podstawie występujących objawów i identyfikacji źródła gazu jest bezwzględnym wskazaniem do rozpoczęcia tlenoterapii normobarycznej [...]

Rokowanie

U większości chorych przyjmowanych na oddział toksykologii rokowanie jest dobre, rzadziej dochodzi do uszkodzenia mięśnia sercowego, co najczęściej jest przemijające. W [...]

Profilaktyka

W ramach postępowania prewencyjnego zatrucia CO należy:

Podsumowanie

Do zatruć CO najczęściej dochodzi w sezonie jesienno-zimowym. Najczęstszymi tego objawami są: osłabienie, uczucie kołatania serca, bóle i zawroty głowy oraz [...]

Do góry