NRL przeciw rozszerzeniu kompetencji pielęgniarek zaawansowanej praktyki

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej 6 lutego 2026 r. przyjęło dwa odrębne stanowiska, w których sprzeciwiło się projektom dotyczącym rozszerzenia kompetencji pielęgniarek zaawansowanej praktyki. Negatywne opinie samorządu lekarskiego uzyskały oba dokumenty przygotowane w Ministerstwie Zdrowia przez Zespół ds. określenia obszarów i czynności zawodowych. Spór dotyczy zakresu samodzielności diagnostycznej, terapeutycznej i orzeczniczej pielęgniarek.

Projekt 1: kompetencje w opiece geriatrycznej
Prezydium NRL wskazało, że kluczowym problemem jest skala proponowanych uprawnień:
„Negatywnie opiniuje się dokument w szczególności z uwagi na zbyt szeroki zakres uprawnień, które przewidziano dla zawodu pielęgniarki zaawansowanej praktyki”.

Zastrzeżenia dotyczą m.in. diagnostyki:
„Zastrzeżenia budzi propozycja przyznania pielęgniarce zaawansowanej praktyki uprawnienia do kierowania pacjentów na badania laboratoryjne, obrazowe, czynnościowe i interpretowanie wyników badań. Samorząd lekarski uważa, że interpretowanie wyników badań, w szczególności badań obrazowych TK czy RM, to zadanie zawodowe zastrzeżone dla zawodu lekarza”.

NRL podkreśla także ryzyko związane z katalogiem pozostałych badań:
„W przedstawionym projekcie z zakresu badań, które pielęgniarka zaawansowanej praktyki będzie mogła zlecić, nie wyłączono nawet badań stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta”.

Sprzeciw napotkało także zlecanie świadczeń:
„Nie można zgodzić się również na zapis wskazujący na uprawnienie pielęgniarki zaawansowanej praktyki w obszarze geriatrii w zakresie zlecania wykonywania określonych świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń diagnostycznych, pielęgnacyjnych, leczniczych i profilaktycznych, zgodnie z obowiązującymi standardami i procedurami”.

Samorząd lekarski argumentuje, że:
„Zlecanie wykonania świadczeń zdrowotnych jest zawsze skorelowane z podjęciem decyzji co do diagnozy – tymczasem rozpoznawanie chorób i stawianie diagnozy jest domeną lekarzy”.

Uwagi lekarzy objęły także preskrypcję:
„Zastrzeżenia budzi także uprawnienie pielęgniarki zaawansowanej praktyki w zakresie geriatrii do samodzielnej preskrypcji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych”.

NRL przypomina, że obecne prawo traktuje ordynację leków przez pielęgniarki jako wyjątek:
„Taki szeroki i otwarty katalog leków ordynowanych przez pielęgniarki zaawansowanej praktyki w opiece geriatrycznej (…) nie znajduje uzasadnienia”.

Projekt 2: obszary zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej
Drugie stanowisko dotyczy projektu uchwały wyznaczającej obszary praktyki (POZ, opieka długoterminowa, paliatywna, leczenie ran, geriatria) oraz katalogi czynności zawodowych.

NRL zaznacza, że nie odrzuca samej idei:
„Samorząd lekarski nie kwestionuje idei stworzenia zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej, która może przyczynić się do poprawy opieki nad pacjentem w niektórych obszarach opieki zdrowotnej”.

Jednocześnie stawia warunek:
„Wydzielenie tych obszarów musi być dokonane precyzyjnie, z uwzględnieniem interesu pacjenta (…) oraz z poszanowaniem obszarów, w których wyłączne kompetencje do udzielania świadczeń zdrowotnych posiadają lekarze”.

Największe zastrzeżenia: diagnozowanie i leczenie
NRL sprzeciwia się zapisowi, który dawałby pielęgniarkom kompetencje diagnostyczne w POZ: „Oceny problemów zdrowotnych pacjenta i ustalenia rozpoznania choroby zgodnie z klasyfikacją ICD-10 od R00 do R99 i wdrażanie postępowania diagnostyczno-terapeutycznego zgodnie z wytycznymi towarzystw naukowych”.

Samorząd stwierdza jednoznacznie:„Jest to zapis zdecydowanie zbyt szeroki (…). Rozpoznawanie chorób jest domeną lekarzy”.

Podobnie oceniono rozszerzenie preskrypcji:
„Tak szeroki i zarazem otwarty katalog leków ordynowanych przez pielęgniarki zaawansowanej praktyki (…) nie znajduje uzasadnienia”.

Spór o uprawnienia orzecznicze i formalne
NRL sprzeciwiła się także innym proponowanym kompetencjom:

Zwolnienia lekarskie:
„Samorząd lekarski jest przeciwny temu, aby przyznać pielęgniarkom zaawansowanej praktyki uprawnienia do wydawania orzeczeń o niezdolności do pracy z powodu choroby do 5 dni”.

Stwierdzanie zgonu:
„Samorząd lekarski nie wyraża także zgody na przewidziane w projekcie uchwały Zespołu poszerzenie uprawnień zawodowych pielęgniarki o możliwość stwierdzania zgonu”.

Zaświadczenia o stanie zdrowia:
„Nie jest również uzasadnione przyznanie pielęgniarkom zaawansowanej praktyki uprawnienia do wystawiania zaświadczeń o stanie zdrowia pacjenta (…)”.
Choć samorząd lekarski nie krytykuje planów rozwoju kompetencji pielęgniarskich, to podkreśla, że liczba zastrzeżeń i waga problemu jest na tyle istotna, że nie pozwala na pozytywną ocenę projektu.