Narodowy Fundusz Zdrowia porządkuje zasady szczepień BCG u noworodków

Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował 26 lutego projekt zarządzenia, które ma uporządkować zasady wykonywania szczepień przeciw gruźlicy u najmłodszych pacjentów oraz zakończyć chaos organizacyjny, jaki narastał w ostatnich miesiącach.
Jak wynika z uzasadnienia, przepis, który wdraża polecenie Ministra Zdrowia z 24 lutego 2026 r., ma zapewnić szczepienia przeciw gruźlicy u noworodków i niemowląt do ukończenia 12. miesiąca życia. Chodzi przede wszystkim o dzieci, które nie otrzymały szczepionki w trakcie hospitalizacji po porodzie, przed wypisem – zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

Nowy produkt rozliczeniowy
Projekt proponuje nowy produkt do rozliczeń: „wykonanie zalecanego szczepienia przeciw gruźlicy (BCG) – w trybie ambulatoryjnym”.
Rozwiązanie to ma umożliwić finansowanie szczepienia BCG u noworodków i niemowląt, które nie zostały zaszczepione na oddziale położniczo-noworodkowym przed wypisem do domu.

Świadczenie obejmuje: kwalifikację lekarską, wpis w Karcie Szczepień potwierdzający dopuszczenie do immunizacji oraz wykonanie szczepienia przez położną lub pielęgniarkę.
Zgodnie z projektem szczepienie ma być realizowane ambulatoryjnie, na oddziale noworodkowym. Za jego wykonanie szpital otrzyma 35 zł. Rozliczenie ma dotyczyć świadczeń udzielanych od 1 stycznia 2026 r.

Organizacyjny impas
Problemy organizacyjne zaczęły się po decyzji Ministerstwa Zdrowia z września 2025 r. o uruchomieniu ogólnopolskiego pilotażu badań przesiewowych noworodków w kierunku ciężkiego złożonego niedoboru odporności (SCID) oraz o zmianie organizacji szczepień przeciw gruźlicy.
U dzieci z SCID podanie żywej szczepionki BCG może prowadzić do ciężkich powikłań. Problem polega na tym, że wynik badania przesiewowego jest dostępny dopiero po kilku dniach – a więc już po wykonaniu szczepienia w szpitalu. Oznaczało to, że informacja o ewentualnym niedoborze odporności nie wpływała na decyzję o podaniu szczepionki i nie chroniła dziecka przed potencjalnymi następstwami.
W reakcji na tę sytuację prof. Ewa Helwich, konsultant krajowa w dziedzinie neonatologii, skierowała do kierowników oddziałów noworodkowych pismo z rekomendacją, by informowali rodziców o ryzyku gruźlicy i korzyściach ze szczepienia, jednocześnie termin podania BCG był uzależniony od ich świadomej decyzji.
W części ośrodków umożliwiano doszczepienie dziecka po kilku dniach, jednak brakowało jednolitego, systemowego rozwiązania. Spór wokół tej kwestii zakończył się odwołaniem konsultant pod koniec stycznia.

Spór o rolę POZ
Propozycjom przeniesienia uzupełniających szczepień do poradni podstawowej opieki zdrowotnej sprzeciwiało się m.in. Porozumienie Zielonogórskie. Organizacja argumentowała, że takie rozwiązanie może przełożyć się na spadek wyszczepialności.
Projekt zarządzenia NFZ wskazuje inne wyjście: matka z dzieckiem ma wrócić do szpitala, a szczepienie zostanie wykonane w trybie ambulatoryjnym na oddziale noworodkowym. Placówka otrzyma za to dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 35 zł.
Konsultacje projektu potrwają do 6 marca br.