Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych
Jak nie przegapić i kiedy interweniować?
dr n. med. Dariusz Stańczyk
- Patofizjologia zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych, ostrego niedokrwienia kończyn dolnych i zespołu reperfuzji
- Przyczyny i następstwa zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych
- Skuteczność i wskazania do zabiegu fasciotomii
Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych występuje nierozłącznie z ostrym niedokrwieniem kończyn dolnych i zespołem reperfuzji. Kluczowe znaczenie mają właściwe i szybkie postawienie odpowiedniej diagnozy oraz zastosowanie adekwatnego leczenia. Brak właściwego leczenia może skutkować groźnymi dla zdrowia i życia powikłaniami, ze zgonem włącznie. Leczeniem z wyboru jest wówczas odbarczenie przedziałów powięziowych, czyli fasciotomia.
Celem artykułu jest przedstawienie w sposób spójny patofizjologii zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych, ostrego niedokrwienia kończyn dolnych i zespołu reperfuzji.
Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych
Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych może wystąpić praktycznie w każdej części ciała, a jego powstanie zależy od podatności odpowiedniego przedziału na rozciąganie oraz od istnienia wolnej przestrzeni pozwalającej na rozprężenie tkanek lub narządów. Przykładem zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych może być nerkowy zespół przedziałowy w wyniku obrzęku nerki wskutek niedokrwienia i reperfuzji oraz zespół ciasnoty wewnątrzbrzusznej – obrzęk trzewi wskutek uszkodzenia niedokrwienno-reperfuzyjnego, np. przy pękniętym tętniaku aorty brzusznej.
Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych występuje w 5% przypadków ostrego niedokrwienia kończyn dolnych, przy czym w ostrym niedokrwieniu na podłożu urazowym w 25% przypadków.
W kończynach zespół ciasnoty przedziałów powięziowych może rozwinąć się zarówno w kończynie górnej, jak i w dolnej. Kończyna górna jest znacznie mniej narażona na powstanie zespołu ciasnoty ze względu na mniejszą masę mięśniową, a co się z tym wiąże – mniejsze zapotrzebowanie na tlen i substancje wysokoenergetyczne.
W zakresie kończyny dolnej najczęściej występuje zespół ciasnoty przedziałów powięziowych podudzia. Mięśnie podudzia otoczone są powięziami, tworząc cztery przedziały: przedni powierzchowny, boczny strzałkowy, tylny powierzchowny i tylny głęboki. ...
Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych podudzia może wystąpić w następujących sytuacjach klinicznych:
- w ostrym niedokrwieniu kończyny dolnej
- w zespole reperfuzji
- jako czynnościowy zespół usidlenia (przerost mięśni u sportowców, tancerzy, żołnierzy)
- w urazach: kości piszczelowej, mięśni podudzia, w urazach naczyniowych (naczynia podkolanowe i piszczelowe)
- w przypadku krwiaka podudzia
- wtórnie w przebiegu intensywnej resuscytacji płynowej we wstrząsie (bez izolowanego niedokrwienia kończyny i bez urazu)
- w przypadku pozanaczyniowego podania płynów przy nieprawidłowej kaniulacji żyły
- u pacjenta długotrwale przebywającego w pozycji litotomijnej Lloyda-Daviesa
- po zastosowaniu pneumatycznej opaski uciskowej lub pneumatycznych spodni przeciwwstrząsowych
- w oparzeniach, zwłaszcza okrężnych w zakresie kończyny dolnej
- przy ucisku z zewnątrz, np. przez opatrunek gipsowy
- w zespole nerczycowym
- po ugryzieniu przez jadowite węże.
