Czynniki alergiczne w atopowym zapaleniu skóry

Miejscowe zapalenie skóry zawsze jest określane terminem dermatitis. Termin wyprysk jest zazwyczaj używany do określenia różnych chorób skóry o wspólnym obrazie klinicznym, których podłożem jest genetycznie uwarunkowane uszkodzenie bariery naskórkowej. U dzieci i młodych dorosłych z atopią podłożem stanu zapalnego jest duże miano przeciwciał IgE i reakcja IgE-przeciwciało, co pozwala na używanie w tym przypadku terminu wyprysk atopowy lub atopowe zapalenie skóry. Terminologia wskazuje na potencjalną rolę alergenów jako czynników spustowych w tej chorobie.
W krajach uprzemysłowionych liczba dzieci i dorosłych chorujących na atopowe zapalenie skóry jest duża. U ponad 10% dzieci objawy choroby pojawiają się w którymś momencie dzieciństwa. Początek choroby przed 6 miesiącem życia następuje u 45% chorych dzieci, w ciągu 1 roku życia u 60%, a przed 5 rokiem życia u 85% wszystkich chorych. U chorych z ciężką postacią AZS i wczesnym uczuleniem na alergeny objawy są zazwyczaj długotrwałe, czasami trwające do końca życia. AZS u dzieci może być chorobą ograniczającą prawidłowy rozwój, mającą duży wpływ na jakość życia zarówno ich, jak i ich rodziców.
Zapalenie skóry o podłożu nieatopowym (IgE niezależne) jest częstsze u dzieci w wieku przedszkolnym i u dorosłych. Zgodnie z wynikami badań AZS bez podłoża atopowego stanowi 45-60% przypadków u dzieci, ale również u dorosłych może występować w do 40% przypadków. Ryzyko rozwoju astmy jest mniejsze u dzieci z AZS bez atopii niż u dzieci z AZS o podłożu atopowym. Należy jednak zaznaczyć, że zapalenie skóry u dzieci bez atopii może ewoluować w kierunku pełnoobjawowego AZS.
W tym artykule skupiono się na atopowym zapaleniu skóry, któremu z definicji towarzyszy podwyższone miano przeciwciał IgE. Autorzy określają rolę alergenów w patogenezie AZS, koncentrują się na potencjalnych czynnikach alergicznych w wyprysku, ich wpływie na przebieg kliniczny, diagnozowanie i leczenie atopowego zapalenia skóry.

Rola alergenów w AZS

AZS jest chorobą skóry, w której patogenezie mają znaczenie interakcje między genami, uszkodzenie czynności bariery naskórkowej, swoista odpowiedź immunologiczna i działanie czynników zakaźnych i środowiskowych (ryc. 1). Chociaż dokładne mechanizmy rozwoju choroby nie są do końca poznane, intensywne badania z ostatnich lat dały pogląd na rolę alergenów w AZS. Badania na poziomie komórkowym i molekularnym przyniosły silne dowody wskazujące na udział czynnika alergicznego w patomechanizmie AZS, szczególnie u dzieci. Uważa się, że wiele różnych alergenów potencjalnie zaostrza chorobę (tab. 1), a najwięcej badań skupia się na alergenach pokarmowych. Rola alergenów wziewnych była badana w mniejszym stopniu i jest omówiona w dalszej części tego artykułu.