Żywienie niemowląt w sytuacjach szczególnych

Zdrowe niemowlęta są w stanie przeżyć bez trudu, korzystając z energii i składników odżywczych dostarczanych w mleku kobiecym lub w standardowych mieszankach mlecznych. Niektóre niemowlęta wykazują jednak większe zapotrzebowanie kaloryczne wynikające z chorób przewlekłych, takich jak choroby serca, wcześniactwo lub nowotwór złośliwy. Inne dzieci na odwrót, na przykład niemowlęta z zaburzeniami neurologicznymi, mogą mieć zmniejszone potrzeby energetyczne. Jeszcze inne mogą wykazywać nietolerancję składników odżywczych zawartych w standardowych mieszankach mlecznych lub nie są w stanie odżywiać się prawidłowo na skutek zaburzeń w przyjmowaniu pokarmu. Te odmienności mogą wymagać zastosowania różnych rozwiązań żywieniowych. Zmienność zapotrzebowania kalorycznego Podczas pierwszych kilku miesięcy życia zapotrzebowanie energetyczne zdrowego donoszonego niemowlęcia wynosi zwykle około 100 kcal/kg na dobę, co pozwala na osiągnięcie zarówno prawidłowego rozwoju psychoruchowego, jak i przyrostu masy ciała przynajmniej 20 g/24 h po 2 tygodniu życia. Zapotrzebowanie kaloryczne zmniejsza się o około 10-20% w drugim półroczu życia, przy spodziewanym przyroście masy ciała około 12 g/24 h. Zapotrzebowanie energetyczne niemowlęcia z małą urodzeniową masą ciała waha się między 90 a 120 kcal/kg na dobę i częściowo zależy od temperatury otoczenia, stopnia aktywności ruchowej oraz sposobu żywienia. Niemowlęta z małą urodzeniową masą ciała nieprzekraczającą 1000 g, obciążone chorobą oraz w pierwszych 2-3 tygodniach życia mogą mieć odmienne zapotrzebowanie kaloryczne. Poza większym zapotrzebowaniem energetycznym w porównaniu z noworodkami urodzonymi o czasie wcześniaki różnią się zapotrzebowaniem na poszczególne składniki odżywcze oraz optymalnym spożyciem tłuszczy, węglowodanów i białka. Wymagają one zastosowania specjalistycznej mieszanki dla wcześniaków (przy spożyciu <500 ml/24 h) lub mieszanki przejściowej (przy spożyciu >500 ml/24 h), albo mleka kobiecego. Zazwyczaj wcześniaki mogą przejść z mieszanki przejściowej na standardową w 9 miesiącu wieku skorygowanego, ale mogą też wymagać kontynuacji żywienia mieszanką przejściową do 12 miesiąca wieku skorygowanego, jeśli tempo wzrastania jest mniejsze od oczekiwanego. Niemowlęta obciążone wrodzoną wadą serca zarówno siniczą, jak i niesiniczą, mają również zwiększone potrzeby energetyczne. Stan odżywienia ma u nich szczególnie duże znaczenie, bowiem może rzutować na czas wykonania i rodzaj zabiegu kardiochirurgicznego oraz przebieg rekonwalescencji po operacji. Całkowity wydatek energetyczny (total energy expenditure, TEE) może być zwiększony z powodu wzmożonej pracy serca, zwiększonego wysiłku oddechowego oraz zwiększonego pobudzenia układu współczulnego. Doświadczenie kliniczne uczy, że u dzieci z wrodzoną wadą serca zwykle niezbędna jest podaż energii rzędu 110-120 kcal/kg na dobę.