Jak wpłynąć na poprawę przestrzegania przyjmowania przepisanych leków przez starszych chorych… i nas wszystkich

Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez chorych przyczynia się do gorszych wyników leczenia oraz niepotrzebnego wydawania miliardów dolarów na opiekę zdrowotną. W tym artykule omówiono problem niestosowania się do zaleceń terapeutycznych w Stanach Zjednoczonych, częste przyczyny nieprzyjmowania przez chorych zaleconych leków oraz strategie działań mających na celu zwiększenie stopnia przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.   Przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami lekarskimi wydaje się proste, prawda? Wystarczy wziąć tabletkę, połknąć ją i popić wodą. To o wiele łatwiejsze niż przestrzeganie zaleceń dotyczących sposobu odżywiania lub aktywności fizycznej, czyż nie tak? Niestety, to nieprawda. Mimo że w 2007 roku w Stanach Zjednoczonych wystawiono 1,47 miliarda nowych lub powtórzonych recept, a koszt przepisanych leków wyniósł 286,5 miliarda dolarów, przeprowadzone badania dowodzą, że pacjenci nie przyjmują przepisanych im leków w zalecony sposób. Dzieje się tak, mimo że leki dostępne na receptę muszą przejść rygorystyczny proces rejestracji, który wymaga wykazania ich bezpieczeństwa i skuteczności. W tabeli 1 przedstawiono pewne dane statystyczne podsumowujące kwestię przyjmowania przez pacjentów przepisanych leków. Opublikowano kilka badań, w których oceniano przestrzeganie przez chorych na cukrzycę zaleceń lekarskich dotyczących farmakoterapii. W ostatnio opublikowanym przeglądzie systematycznym stwierdzono, że stopień przestrzegania zaleceń w odniesieniu do przyjmowania przepisanych leków wynosił 31-87% w badaniach retrospektywnych oraz 53-98% w badaniach prospektywnych. Trudności z przyjmowaniem przepisanych leków w zalecony sposób może mieć każdy. Przeprowadzone badania dowiodły, że problem ten dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet niezależnie od wieku, wykształcenia i statusu społeczno- ekonomicznego. Często uważa się, że problemy z przyjmowaniem przepisanych leków dotyczą głównie osób starszych, ale nie wykazano, aby sam wiek był czynnikiem ryzyka nieprzestrzegania zaleceń dotyczących farmakoterapii. W jednym z badań stwierdzono, że w rzeczywistości do zaleceń częściej nie stosują się pacjenci w wieku <65 lat, u których występuje mniej chorób współistniejących.  Mimo że wiek nie jest czynnikiem ryzyka nieprzyjmowania przepisanych leków, u osób starszych częściej występują choroby przewlekłe i zwykle przyjmują oni więcej leków przepisywanych na receptę. Czterdzieści procent osób starszych przyjmuje codziennie co najmniej pięć leków przepisywanych na receptę. Dodatkowo liczba starszych osób w Stanach Zjednoczonych zwiększa się w szybkim tempie. W 2007 roku osoby w wieku ≥65 lat stanowiły 12,6% populacji Stanów Zjednoczonych. U.S. Census Bureau ocenia, że do 2030 roku ta liczba wzrośnie do 20%. Korzyści z przyjmowania przez chorych na cukrzycę przepisanych leków Ci, którzy leczą chorych na cukrzycę, doskonale znają wartość leków stosowanych w leczeniu hiperglikemii, nadciśnienia tętniczego, hiperlipidemii oraz innych chorób współistniejących i powikłań związanych z cukrzycą. W badaniu, które opublikowali Pladevall i wsp., stwierdzono, że u chorych na cukrzycę, którzy nie przestrzegają zaleceń terapeutycznych, kliniczne wyniki leczenia są istotnie gorsze niż u przyjmujących przepisane leki.