Streszczenie
Przyjęty w 1994 r. Dietary Supplement Health and Education Act (DSHEA) zdefiniował pojęcie suplement diety jako „produkt zażywany doustnie, stanowiący uzupełnienie diety”. W skład tych produktów mogą wchodzić związki mineralne, witaminy, zioła lub inne substancje roślinne, aminokwasy, enzymy, tkanki i metabolity. DSHEA zalicza suplementy diety do ogólnej grupy „żywność”, a nie do leków, i wymaga, aby każdy produkt oznakowany był jako suplement diety. Te produkty są dostępne w różnych postaciach i dawkach.
Chorzy stosują wiele produktów i procedur do kontroli cukrzycy i zaburzeń współwystępujących. Osoby chore na cukrzycę 1,6 razy częściej stosują środki zaliczane do medycyny uzupełniającej i alternatywnej (complementary and alternative medicine, CAM) niż osoby bez cukrzycy. CAM obejmuje akupunkturę, refleksologię, masaże lecznicze, zabiegi chiropraktyczne oraz suplementy biologiczne, w tym suplementy diety. Osoby stosujące suplementy diety wierzą, że pozwala im to na zachowanie kontroli nad własnym zdrowiem. Chorzy często sądzą, że suplementy diety nie są lekami i mają mniej działań niepożądanych niż konwencjonalne leki.
Lekarze powinni być świadomi, że jedna trzecia chorych na cukrzycę może korzystać z niektórych z tych unikalnych metod leczenia. Mimo powszechnego stosowania suplementów diety tylko 33,4% osób przyjmujących produkty ziołowe i suplementy diety informuje o tym swojego lekarza. Tymczasem suplementy diety mogą prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych lub wchodzić w interakcje z lekami wydawanymi na receptę, bez recepty lub z innymi suplementami czy nawet składnikami codziennej diety.
W niniejszym artykule przedstawiamy niektóre z najczęściej stosowanych suplementów, dodatkowe informacje na ich temat, badania kliniczne oraz omawiamy problemy związane z możliwym wystąpieniem działań niepożądanych i interakcji każdego z omawianych produktów z lekami. Suplementy często stosowane w cukrzycy obejmują aloes, gorzki melon, chrom, cynamon, kozieradkę, żeń-szeń, gurmar indyjski, mniszek lekarski, nopal, salację i szałwię.
Aloes (Aloe vera L)
Aloes należy do rodziny Liliaceae i najlepiej rośnie w ciepłym klimacie. Żel aloesowy jest przezroczystą substancją zbieraną z rdzenia liści po usunięciu głównego pędu. Żel aloesowy stosuje się w leczeniu cukrzycy i hiperlipidemii. Inny preparat sporządzony z tej rośliny, wysuszony sok z liści aloesu, wchodzi w skład sprzedawanych bez recepty środków przeczyszczających. Na całym świecie aloes popularny jest w postaci kapsułek lub tabletek, dostępny jest również w postaci płynu. W Hiszpanii aloes używany jest jako dodatek do koktaili i napojów owocowych.
Stosowaniu aloesu w cukrzycy poświęcono dwa opublikowane w Phytotherapy 6-tygodniowe badania przeprowadzone przez tę samą grupę badawczą. W kontrolowanym placebo badaniu z pojedynczą ślepą próbą wzięli udział chorzy na nowo rozpoznaną cukrzycę. Czterdziestu pacjentom dwa razy na dobę przez 6 tygodni podawano jedną łyżkę stołową żelu aloesowego lub placebo. W grupie otrzymującej aloes stężenie glukozy na czczo obniżyło się z 250 do 142 ng/dl (p=0,01). Drugie z badań objęło 40 chorych z już ustaloną cukrzycą typu 2. Żel aloesowy lub placebo (łyżka stołowa dwa razy na dobę) podawano równolegle z sylfonylomocznikiem. Stężenie glukozy na czczo spadło istotnie, z 288 do 148 mg/dl (p=0,01 vs grupa kontrolna). W obu badaniach obserowano również istotny spadek stężenia triglicerydów, o około 50% (p=0,01).
W badaniu bez grupy kontrolnej obejmującym 5 chorych na cukrzycę typu 2 podawanie połowy łyżeczki do herbaty soku aloesowego dwa razy na dobę (przez 4-14 tygodni) prowadziło do spadku wartości HbA1C średnio z 10,6 do 8,2% (nie podano wartości p). Średnie stężenie glukozy na czczo spadło z 273 do 151 mg/dl (p<0,001).
Aloes zawiera glukomannan (błonnik GNN). Zwiększona zawartość błonnika może odpowiadać za mechanizm działania – wchłanianie glukozy. Przyjmowaniu aloesu w postaci preparatów o działaniu przeczyszczającym towarzyszą działanianie pożądane obejmujące m.in. wypłukanie elektrolitów. Opisano przypadek przedłużonego krwawienia po zastosowaniu znieczulenia ogólnego do operacji, co może wskazywać na konieczność przerwania przyjmowania aloesu 1-2 tygodnie przed planowanym zabiegiem. Krótkotrwałe przyjmowanie aloesu może obniżać stężenie glukozy na czczo i, być może, wartość HbA1C.
Dodaj do ulubionych